مقدمه؛
سعید مدنی را غالبا در ردای یک جامعهشناس و پژوهشگر اجتماعی شناختهایم که یکی از شناخته شدهترین پژوهشگران حوزهی جامعه مدنی و جنبشهای اجتماعی است. اما این تمام وجوه شخصیتی او که در تعریف دقیقتر به شمارهی روشنفکران عمومی جمع میشود، نیست. علقههای او به “جامعه” و هزینهی توانائیهایش در جهت خیر عمومی، او را بیشتر از یک روزنامهنگار، جامعهشناس، روشنفکر دینی و فعال سیاسی ملی مذهبی که زندانهای متوالی و تبعید را هم گذرانده و امروز نیز به صرف همان کنشها، دوران محکومیت ۹ سالهاش را در اوین سپری میکند، بر نهج یک “جماعتگرا” یا سوسیال دموکرات نشانده است.
کتابهای “جنبشهای اجتماعی و امید”، “جنبشهای اجتماعی و دموکراتیزاسیون”، “علیه خشونت”، “علیه اعدام”، “آتش خاموش” (درباره اعتراضات آبان ۹۸) “مظاهرات سلمیه” (درباره اعتراضات آب خوزستان) و مقاله مفصل “صد روز به مثابه صد سال” (درباره جنبش مهسا) از جمله آثار او و حاصل جمعبندی و نگاهش به برهههای حساس سیاسی/اجتماعی چند دهه اخیر ایران است.
اما فارغ از تمام جنبههای شخصی و ابعاد فردی او، پائیز امسال و در اولین سال از جنبش پائیزهی مردم ایران و نیمهی دوم از دومین سال حبسی که در یک اتاق میگذرانیم و فرای گفتوگوهای یومیهی زندان، با سعید مدنی به گفتوگویی جدی پیرامون روند پرشتاب وقایع سال اخیر و برکات بیشمارهی جنبش مهسا برای جامعه ایران نشستم که تبدیل به مصاحبهای مفصل و جامع شد.
آنچه “پساز مهسا” در جامعه میگذرد، “گذار طلبی” به مثابه استراتژی بدیل برای استراتژیهای اصلاحی یا انقلابی، معجزهای که با “جنبشهای اجتماعی” در سپهر سیاسی ایران رخ داده، ضرورت “خشونتپرهیزی” و “مقاومت مدنی”، و ابتکار “رفراندوم” میرحسین موسوی که سعید مدنی نیز از ابتدا با این الگو برای تغییر و گذار از نظام حکمرانی کنونی همراه شده، مباحثی است که در این گفتوگو به تفضیل دربارهی آنها صحبت کردهایم و از امروز، در پنج فصل و بصورت هفتگی منتشر میشود. /حسین رزاق
دیماه ۱۴۰۲_ اوین
