کمال جعفری یزدی
کارشناس مدیریت اجرایی و شهری، کارشناس ارشد مدیریت بحران، دکترای مدیریت استراتژیک
یکی از دلایل اصلی عقبماندگی در کشورهای جهان سوم رویکرد کوتولهپروری است.
این رویکرد میتواند مشکلات زیادی برای رشد و توسعه کشورها ایجاد نماید و سرمایههای عظیم ممالک از جمله ثروت بزرگ نیروی جوان، نفت و گاز و… ثروتهای یک کشور را نابود کند.
(در این میان گاهی تک ستارههایی چون دکتر مصدق و… در سیستم مدیریتی این کشورها پدیدار میشوند و خدمات شایانی به ملت و کشور عرضه میکنند که بعلت عدم تداوم نگرش و رویکرد آنها، امکان جهتدهی مناسب برای به ثمر نشستن فعالیتها فراهم نمیگردد.)
مدیران کوتوله دارای ویژهگیهای مشترکی به شرح ذیل هستند:
۱- فاقد دانش، توانایی و شایستگی لازم هستند ولی با اطلاعات سطحی که دارند در مورد هر چیزی اظهار نظر میکنند!
۲- حوزه مدیریتشان به مثابه ملک شخصی است که بر اساس سلیقه و به فراخور زمان از آن هزینه میکنند!
۳- نگاهشان به مسند، نگاهی عنکبوتی است، بدان معنی که چینش زیر مجموعه را بر اساس بقاء خویش انجام میدهند!
۴- مدیران زیر مجموعه خود را از میان افراد ناتوانتر از خود انتخاب میکنند!
۵- لابی با شخصیتهای سیاسی.مذهبی و بویژه نمایندگان مجلس برای بقاء پست، از وظایف روزمره آنهاست!
۶- قانون بقاء پست در مورد آنها صادق است یعنی از دولتی به دولت دیگر همیشه مدیر میمانند و انگار مدیر متولد شدهاند!
۷- مانع رشد و ارتقاء پرسنل زیر مجموعه خود شده و معیار ارتقاء افراد را میزان نزدیکی و وفاداری میدانند!
۸- ریسکپذیر نبوده و در انجام امور به دلیل عدم آگاهی از قوانین، دستور مستقیم بر انجام یا عدم انجام کار نمیدهند و پاراف درخواستهای ارباب رجوع معمولا جملهی معروف “طبق مقررات یا طبق رویه” است!
۹- لابیگرهای خبرهای بوده و زندگیشان از رانتها تغذیه میشود!
۱۰- از بورس تحصیلی و ماموریتهای پر سود بخوبی بهره میبرند!
۱۱- بیشتر وقتشان صرف جلسات بیثمر میشود!
۱۲- برای پر بار نمودن رزومههایشان، ریاست هیاتهای ورزشی و… را بر عهده گرفته و مانع بزرگی در مقابل ورزشکاران حرفهایاند!
۱۳- علاقه شدیدی به برگزاری همایشهای بزرگ و پرهزینه و بیمحتوی دارند!
۱۴- مقدسمآبی در وجودشان موج میزند؛ صف اول هر مناسبتی مینشینند و زاویه دید دوربین رسانهها را به خوبی شناسایی میکنند و در پس پرده این تظاهر انواع تخلفات قانونی و دینی را انجام میدهند!
۱۵- از بودجه دولت بعضی از رسانهها را اجیر و تبلیغات پر سر و صدایی دارند!
۱۶- علیرغم نداشتن وقت کافی، رزومه پُر پیمونی از کتب و مقالات به چاپ رسیده دارند!
۱۷- بیرق آنها بر پشت بام خانهشان افراشته، و جهت وزش باد را بخوبی حس میکنند!
۱۸- تشریفاتشان زیاد، و دیدارشان برای مردم پر مشقت است!
۱۹- اگر در خطر عزل قرار گیرند، نزدیکترین دوستان خود را قربانی میکنند!
۲۰- آمارپردازان و مستندسازان حرفهای هستند!
۲۱- با ایجاد شبکههای مدیریتی بینبخشی، در امور استخدامی به داد و ستد پرداخته و بستگان خود را به راحتی مستخدم دولت میکنند!
۲۲- بعد از پایان ساعات کار که کارکنان سازمان را ترک میکنند و در آخر شب زمان لابی آنها است!
۲۳- اسپانسرهای خوبی برای انتخابات هستند!
۲۴- پروندهسازان حرفهای برای رقبای احتمالیاند!
۲۵- همزمان هم مدیر، هم دانشجو و هم استاد دانشگاه هستند!
۲۶- برای دیدار مدیران بالادستی هدایای ارگانیک میبرند!
۲۷- آهنگ انتظار گوشیهای تلفن همراه آنها بسیار معنوی و شامل سخن بزرگان است!
۲۸- در بوروکراسی و کاغذبازی استاد بیبدیل هستند!
۲۹- جهت تحکیم ریاست خود با مدیران قبلی زدوبند و تساهل میکنند و جرات تغییر مدیران قبلی را ندارند!
۳۰- از روسای شکست خورده قبلی به عنوان مشاور استفاده میکنند!
۳۱- با وجود ناشایستگی و نالایقی روسای قبلی از آنها تقدیر میکنند تا در زمان برکنار شدن خودشان مورد تقدیر قرار بگیرند!
۳۲- هیچگونه برنامه جدیدی ندارند و از ترس تغییر، برنامه مدیران شکست خوردهِ قبلی را دنبال میکنند!
۳۳- جرات تغییر و اصلاح در سیستم مدیران موروثی قبلی را ندارند!
رویکرد کوتولهپروری مانند بیماری مزمنی در بدنه مدیریتی کشورها و خاصه در کشور ما رسوخ و در نهایت نهادینه شده و ریشه سیستم را فاسد و خشکانده است.
یکی از دلایل اصلی ناکارآمدی دولتها و نارضایتی مردم از دولتیها، وجود همین رویکرد خطرناک مدیریتی است.
مشتی باند مافیایی و محفلی و ناکارآمد و بدون کمترین شایستگی بر پستهای کشور چون اختاپوس چمبره زدهاند و انسانهای صالح و کاربلد و دلسوز و پاکدست یا از کشور تارانده شده یا گوشه زندانند و یا کنج عزلت…
نتیجه آنرا در ۴۵ سال گذشته به عینه میبینیم.
