مجتبی نجفی
بازوهای جمهوری اسلامی در خاورمیانه یا تضعیف شده اند یا از کارافتاده اند. دولت ترامپ، سیاست خفه کردن اقتصاد ایران را پیش خواهد گرفت و گلوگاههای نفتی و مراودات تجاری را خواهد بست. عملیات هفتم اکتبر، نتانیاهو را در اسراییل تقویت کرد و او برای بلندپروازیهایش، انگیزه بالا دارد. احتمال اینکه ترامپ، دست او را برای ماجراجویی علیه تاسیسات اتمی ایران باز بگذارد، بالاست و شبح حمله همچنان بر کشور سنگینی میکند.
در داخل، نهاد دولت در بحران تمام عیار است. رهبر جمهوری اسلامی به عنوان رییس دولت، تنها به انباشت بحرانها کمک کرده و هیچ راه حلی ندارد. حتی در تامین برق ناتوانند و هنوز باید به آنها فهماند که آزادی حجاب، حق زن ایرانی است. فساد اختاپوسی عقل جمهوری اسلامی را تعطیل کرده و اقلیت رانت جو، دستمزد وفاداری خود را در سرکوب اکثریت معترض میخواهد.
تنهایی راهبردی جمهوری اسلامی در منطقه به حد اعلی رسیده و انسجام داخلی با سیاست های فرقه گرایانه و فاشیستی، رویا شده، و تیغ تورم و فساد تیزتر. در این شرایط داخلی و خارجی هیچ قدرتی به جمهوری اسلامی امتیاز نخواهد داد. چرا که جمهوری اسلامی، کارتهای بازی اش را از دست داده.
تنهایی راهبردی در منطقه ای که پر از بنیادگرایی مذهبی است با سیاست تهاجمی نتانیاهو و سیاست تحریمی ترامپ، با حامی پروری جمهوری اسلامی و تداوم سرکوب، چشم انداز مثبتی از آینده نمیدهد و ساخت بمب هسته ای هم شوخی نیست و حتی حرکت به سمت آن، میتواند موجودیت ایران را در معرض خطر قرار دهد.
واقعیت این است در بحرانهای امنیتی از این دست، ابتکار عمل نه با دموکراسیخواهان که با اسلحه به دستان خواهد بود و آنجاست که گفتمان ایران «متحد متکثر» جای خود را به «ایرانستان» و اندیشیدن به آینده دموکراتیک، جای خود را به گذشته ارتجاعی خواهد داد و یکی واگرایی تحت عنوان خلق قهرمان خواهد خواست و دیگری اقتدارگرایی تحت عنوان پدر خشن ونظم ساز.
برای همین، نجات بخش ترین راه حل، دشوارترین است: گذر دموکراتیک. « گذر دموکراتیک» نه خطر تجزیه ایران را دارد نه خطر توجیه ارتجاع استبداد پدرسالار سلطان آینده را. ابتکار عمل در دست جامعه مدنی خواهد بود. از اینرو، دوران دشواری نه زمان یاس که پایفشاری است. نخبگان، فعالان مدنی، گروههای سیاسی که بر سه کلمه « ایران، توسعه، دموکراسی» اتفاق نظر دارند باید بر اهمیت گذر دموکراتیک برای نجات جان کشور و شهروندانش تاکید کنند و گفتمان آزادی بخش را به مرتجعین یکی به نام واگرایی دیگری به نام اقتدارگرایی واگذار نکنند.
درست است که این راه حل اکنون، رویایی است اما در بحران آینده، یک امکان دموکراتیک برای تغییر بنیادین است، برای اینکه نه تفنگها که دستهای آزادیخواه شهروندان سرنوشت ما را تعیین کنند و برای اینکه ملت ایران تصمیم گیرنده باشد نه فلان قدرت منطقه ای و جهانی نوچه هایش را بر ما مسلط کند.
