در دنیای امروز، مقایسه شاخصهای اقتصادی و رفاهی میان کشورها ابزاری مهم برای ارزیابی موفقیت سیاستهای کلان و ترسیم چشمانداز آینده ملتهاست. در این مقاله، ایران با سه کشور مهم منطقه یعنی عربستان سعودی، امارات متحده عربی و ترکیه از منظر درآمد سرانه، رشد اقتصادی، نرخ تورم، سلامت، آموزش و شاخص رفاه لگاتوم در سال ۲۰۲۳ مورد بررسی قرار میگیرد.
درآمد سرانه یکی از مهمترین شاخصها برای سنجش سطح معیشت مردم یک کشور است. بر اساس دادههای بانک جهانی و پروژه Maddison، درآمد سرانه ترکیه در سال ۱۹۷۵ (۱۳۵۴ شمسی) به قیمت ثابت سال ۲۰۱۷، حدود ۶٬۵۰۰ دلار بینالمللی (PPP) برآورد میشود. دادههای سال ۲۰۲۳ نشان میدهد که:
– درآمد سرانه امارات متحده عربی بیش از ۴۳٬۰۰۰ دلار است،
– عربستان سعودی حدود ۳۰٬۰۰۰ دلار،
– ترکیه حدود ۱۲٬۰۰۰ دلار،
– و ایران کمتر از ۵٬۰۰۰ دلار.
تورم یکی از چالشهای اصلی اقتصاد ایران در سالهای اخیر بوده است. در حالی که نرخ تورم در امارات و عربستان معمولاً حدود ۲.۵ درصد و در ترکیه با وجود نوسانات، کمتر از ۵۰ درصد است، ایران با نرخ تورم بیش از ۴۵ درصد مواجه است که قدرت خرید مردم را بهشدت کاهش داده است.
در زمینه رشد اقتصادی، عربستان با تکیه بر اصلاحات اقتصادی در قالب چشمانداز ۲۰۳۰، امارات با توسعه گردشگری و فناوری، و ترکیه با سیاستهای صنعتی و صادراتمحور توانستهاند رشد اقتصادی نسبتاً پایداری را حفظ کنند. ایران اما در این زمینه، با وجود منابع طبیعی غنی، رشد محدودی را تجربه کرده است.
جدول مقایسهای شاخصهای اقتصادی (۲۰۲۳):
| کشور | درآمد سرانه (دلار) | نرخ تورم | نرخ رشد اقتصادی |
| امارات متحده عربی | بیش از ۴۳٬۰۰۰ دلار | حدود ۲.۵٪ | حدود ۳.۰٪ |
| عربستان سعودی | حدود ۳۰٬۰۰۰ دلار | حدود ۲.۵٪ | حدود ۳.۴٪ |
| ترکیه | حدود ۱۲٬۰۰۰ دلار | حدود ۴۵٪ | حدود ۴.۰٪ |
| ایران | کمتر از ۵٬۰۰۰ دلار | حدود ۴۵٪ | حدود ۲.۰٪ |
شاخص رفاه لگاتوم یکی از معتبرترین شاخصهای جهانی است که کشورها را از منظر آزادی فردی، محیط کسبوکار، سلامت، آموزش، امنیت و سرمایه اجتماعی ارزیابی میکند. بر اساس رتبهبندی سال ۲۰۲۳:
– امارات با رتبه ۴۴ جهانی، بهترین عملکرد را در میان کشورهای مورد بررسی دارد.
– عربستان در رتبه ۷۹ قرار گرفته و در محیط کسبوکار و سلامت عملکرد مناسبی داشته است.
– ترکیه با رتبه ۹۵، در حوزه سلامت و آموزش رتبه متوسطی دارد، اما از نظر آزادی فردی عملکرد ضعیفی دارد.
– ایران با رتبه ۱۲۶، در بسیاری از زیرشاخصها جایگاه پایینتری دارد، بهویژه در آزادی فردی (رتبه ۱۶۵) و محیط کسبوکار (رتبه ۱۶۲).
بررسی این شاخصها نشان میدهد که ایران، با وجود ظرفیتهای قابل توجه انسانی و منابع طبیعی، در مقایسه با همسایگان منطقهای خود در جایگاه پایینتری قرار دارد. عملکرد اقتصادی ضعیف، تورم بالا، رشد اقتصادی محدود، و شرایط نامساعد برای کسبوکار و آزادیهای مدنی موجب کاهش سطح رفاه عمومی در کشور شده است.
در مقابل، کشورهای عربستان، امارات و ترکیه با اصلاحات ساختاری، ثبات در سیاستگذاری، و تلاش برای تنوعبخشی به اقتصاد، توانستهاند جایگاه بهتری در شاخصهای بینالمللی کسب کنند. برای بهبود این وضعیت در ایران، حرکت به سوی حکمرانی شفاف، اصلاح نظام بانکی، حمایت از سرمایهگذاری، و ارتقاء سطح آموزش و سلامت عمومی، ضروری به نظر میرسد.
گروه رسانه شورای مدیریت گذار
