منصور خضاعی
چین و روسیه منافع شان به هم نزدیک است، آمریکا، انگلیس و فرانسه هم منافع شان به یکدیگر نزدیک است، این پنج کشور فوق الذکر اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل بعنوان یکی از ارکان اصلی سازمان ملل متحدند، تصمیمات یکپارچه شورای امنیت در گذشته و تا به امروز همواره تضمین کننده عملی رویدادهایی بوده اند که شورای امنیت درباره شان به نظر واحد می رسیده است.
اما اکنون اعضای دائم شورای امنیت درباره تفسیر یک موضوع واحد که پیشتر در تصویب آن متحد بودند، دچار اختلاف گردیده اند. مکانیسم ماشه موضوعی واحد است که محل مواضع دوگانه گردیده است. چین و روسیه معتقدند که کشورهای فرانسه و انگلستان به هر دلیلی، دیگر صلاحیت لازم برای فعال کردن مکانیسم ماشه را ندارند، و اعلام فعال کردن ماشه از طرف آنها دیگر محلی از اعراب ندارد.
اما سایر سه عضو شورای امنیت معتقدند که این دو کشور باقی مانده از نظر قانونی هنوز عضو برجام بوده و لذا مجوز قانونی فعال کردن ماشه را دارند. بر همین اساس چین و روسیه احتمالا و با رعایت برخی مقتضیات، پس از فعال شدن مکانیسم ماشه، برگشت تمام تحریم های سازمان ملل را نپذیرفته و متعاقبأ از اجرای آن سر باز خواهند زد.
این دو پارگی در شورای امنیت بر سر تفسیر یک قانون بین المللی، وضعیتی بی سابقه است، اگرچه که منشاء ایجاد این دوپارگی را باید در پدیده های دیگری از جمله جنگ اوکراین به طرفیت آمریکا و اروپا از یک سو و روسیه از سوی دیگر، همچنین جنگ تجاری آمریکای ترامپ علیه چین با موضوعیت تعرفه های واردات، رقابت آمریکا با چین بر سر مسئله جاده ابربشم، و تا حدودی درگیری اسرائیل با ایران و توسعه طلبی های ارضی اسرائیل در خاورمیانه به پشتبانی کشورهای غربی و نیز برخی موارد مشابه دانست اما بروز و ظهور عینی و واقعی آن در مسئله مکانیسم ماشه خود را به انضمامی ترین وجه ممکن نشان می دهد.
زین پس باید منتظر جهان دوپاره بود، جهانی که در آن تقابل های پیشتر پنهان، جدی تر از گذشته بارز و آشکار شده و خواهند شد، شورای امنیت سازمان ملل محتوی قانونی و مفهومی خود را بیشتر از گذشته از دست داده و تنها شکل صوری آن باقی می ماند تا تحولات و زورآزمایی های طرفین دعوا آینده آن را به مکانی جدید اما نامعلوم هدایت نماید.
