فرهنگ ترور، فرهنگ انقلاب

مهدی هاتف

۱- از نیمه دهه نود، فرهنگ سیاسی جدیدی در ایران پا گرفت که شاید بشود نامش را “فرهنگ ترور” گذاشت. حوالی سال ۹۶ که دولت دوم روحانی هم توزرد از آب درآمد و آخرین امیدها برای اصلاح حاکمیت به باد رفت، عناوینی، بویژه از سوی اکانتهای توییتری، بدل به برچسبهای ترور شد: بنفش، اصلاح‌طلب، سبز، وسط‌باز، خون‌شور، چپول، ابتذال شر و امثالهم. دستورکار از این قرار بود که این اکانتها با موشکافی در سوابق و لواحق افراد، جمله‌ای، عکسی یا نقل‌قولی را دستاویز هجمه همگانی به فرد قرار می‌دادند و با الصاق یکی از همین برچسبها به خیال خودشان او را حذف می‌کردند. این فرهنگ ترور در غالب موارد، با تقطیع، زمان‌پریشی، یا جدا کردن یک نقل از بسترش بساط حمله را مهیا می‌کرد، و آنقدر آن برچسب را یادآوری می‌کرد که هرگز از خاطر جماعت نرود. حالا دیگر نه فقط سوابق مبارزاتی افراد، که حتی وضعیت حبس یا حصر کنونی طرف هم اهمیتی نداشت. سازوکارهای برچسب‌زنی و تداعی مثل یک ماشین عمل می‌کرد و غیرخودی‌های جریان به‌اصطلاح برانداز را در جداول سیاه طبقه‌بندی می‌کرد.

سوخت این ماشین هم چیزی شبیه به کین‌توزی بود؛ رنجهای ستمدیدگان و داغهای مادران را احضار می‌کرد و خشم حاصل را در مسیرهایی که از پیش تعبیه کرده بود روانه آن مطرودان و محذوفان می‌ساخت. در این فرهنگ ترور، نه اختلاف نظر به رسمیت شناخته می‌شد، و نه کارکردهای کنونی افراد محلی از اعراب داشت؛ شما یا براندازید یا با یکی از همین برچسبها تمام می‌شوید. بعد از ۱۴۰۱ و درحالیکه ستونهای حاکمیت هنوز ریشه در اعماق داشت، اما تضاد منافع این اکانتها، که حالا بوی کباب به مشامشان رسیده بود، آنها را به جان هم انداخت و نظم نمادین سابق تااندازه‌ای از هم پاشید.

۲- برای من همایون شجریانی که با خسروپناه عکس یادگاری می‌گیرد، تفاوتی با ابی که با پهلوی عکس یادگاری می‌گیرد ندارد. در واقع اصلا هیچ کدامشان برای من اهمیت سیاسی ندارند. اگر هم اهمیتی داشته باشند در جاده چالوس یا در کنسرتشان است؛ ای‌بسا کنسرت ابی غم دل را بشورد و ببرد، یا کنسرت شجریان در میدان آزادی فرصتی برای همبستگی انقلابی فراهم کند.

در برابر فرهنگ ترور، که از کین‌توزی تغذیه می‌کند و درگیر نامهاست، فرهنگ انقلابی به مقاومت می‌اندیشد و در کمین فرصتهاست. او به امکانهای اعتراض می‌اندیشد، به اینکه چگونه می‌توان همزمان هم زندگی کرد و هم انقلاب، انقلابی که نه با جایگزینی الیگارشیها، که تنها با بازسازی و تثبیت سرمشقها و قداست بخشیدن به آزادی و برابری به ثمر خواهد نشست.
منبع: کانال نویسنده