مجتبی نجفی
در بحثهای اخیر در مورد کنسرت لغو شده همایون شجریان، آنچه که عده ای توجه نکردند اهمیت میدان آزادی به عنوان نمادین ترین میدان ایران بود. وقتی خبر کنسرت شجریان را شنیدم به دوستی گفتم “لغو” خواهد شد. مساله ای که مخالفان توجه نکردند این است، مردم میدان فراخ آزادی، سوژه های منفعلی نخواهند شد تا سرود سفارشی بخوانند یا اسیر چارچوبهای تعیین شده شوند.
وقتی جایی رنج، عمیق و ساختاری میشود، زبان، همه محدودیتهای ساختاری را خواهد شکست. عده ای بدون توجه به این مساله تلاش کردند، مقاومت مدنی خوانندگان ایرانی را در برابر حق شهروندی برگزاری کنسرت، قرار دهند. این دوگانگی ها بیهوده است. میدانها همه از آن شهروندان ایرانند و مجوز و بی مجوز، حاکم حق تصاحب عرصه عمومی را ندارد.
عکس زنده یاد “عاشوری” از بیست و پنجم خرداد هشتاد و هشت از تجمعی است که صداوسیما به صورت مداوم از ممنوعیت آن خبر میداد اما مردم معترض آن روز به تقلب انتخاباتی، بی اعتنا به هشدارها، از خیابانها سرازیر شدند و من خود شاهد بودم چگونه “من ها” “ما” و قطره ها، دریا شدند. از آنروز به بعد، حاکم هر جمع شدن مردم در معنای متکثرش را در این میدان بزرگ یا اجازه نداد یا سرکوب کرد. تمام تلاش این بوده یک بار دیگر صحنه ای اینچنین خلق نشود، صحنه ای آراسته از پیر و جوان، زن و مرد، که خلق بزرگترین و منحصر به فردترین، گردهمایی اعتراضی در تاریخ معاصر ایران شد.
وقتی این صحنه زیبای آزادی خلق شد، حاکم خشمگین شد، چندین نفر در تیراندازی انتهای مراسم کشته شدند. از آنروز به ضرب گلوله، زندان و باتوم تلاش کرد از امکان جمع شدن این جمعیت متکثر جلوگیری کند. تمام گلوله ها وقربانیان بعدی، سرکوب مداوم جنبش ها برای جلوگیری از خلق چنین صحنه ای بود. آزادی، جمعیت متکثر، همراهی بدنهای خارج از سلطه همه کلیدواژه های هراس هسته سخت قدرت از اجتماعی دوباره است.
اگر کنسرت هم برگزار میشد، اتفاق خاص سیاسی نمیافتاد اما یک یادآوری تلخ شانزده سال پیش به هسته سخت قدرت بود که روزی روزگاری این جمعیت انبوه نادیده گرفته شد. برای همین ترس حاکم همیشه از تکرار چنین صحنه ای ساری و جاری است. از اینرو اگر بخواهیم لغو کنسرت آزادی را ریشه یابی کنیم باید به ترومای شانزده سال پیش برگردیم و ترس از اینکه تکرار چنین نمایش شکوهمندی، میتوانست به او یادآوری کند، حماسه های خودساخته ای چون نه دی،” سلام فرمانده” و راهپیماییهای اقلیت حکومتی در مراسم بیست و دو بهمن حوضچه ای در برابر دریای بزرگ ملت ایران است. پس این کابوس آنها را رها نمیکند، برای همین فرمان لغو دادند.
*کانال نویسنده
