رئیس سازمان فضایی جمهوری اسلامی، سردار سالاریه، خبر داده است که ماهوارههای «ظفر ۲» و «پایا» با پرتابگر خارجی و نمونهٔ جدید «ناهید ۲» با پرتابگر داخلی «سیمرغ» برای پرتاب آماده میشوند؛ این خبر در کیهان لندن بازتاب یافته است (۱). وی در سخنرانی روز شنبه ۱۲ مهرماه ۱۴۰۴ از پرتاب ماهوارهٔ «سامان» توسط ماهوارهبر سیمرغ و همکاری جمهوری اسلامی با جمهوری خلق چین در پروژهٔ «چانگ-۸» سخن گفته و اعلام کرده است که طراحی این پروژه به پایان رسیده و ساخت نمونهٔ آن بهزودی آغاز میشود.
مردم ایران شکست و ناتوانی نظام در جنگ دوازده روزه را فراموش نکرده و نخواهند کرد. اینگونه اغراقها توان نظامی نیروهای مسلح را افزایش نمیدهد. سالاریه همچنین از مشارکت فعال ایران در برنامههای بینالمللی اکتشاف ماه و سایر کرات سخن گفت و آن را زمینهساز دسترسی به منابع طبیعی و انرژی در فضای فراجا توصیف کرد و از مذاکرات برای همکاری در طراحی و ساخت ایستگاههای فضایی خبر داد. اینگونه اظهارات خام و دور از واقعیت بیش از همه یادآور شعارهای گزاف است. البته دربارهٔ دانش و مهارت فرهیختگان و مهندسان کشورمان تردید نداریم، اما آیا لازم است بودجهای که باید برای بهبود رفاه و آسایش هموطنان صرف شود، هزینه این گونه پروژه ها گردد؟ در حالیکه این هزینه میتوانست صرف تقویت سامانههای پدافند هوایی شود، تا در برابر حملات دشمنان بتوان دفاع کرد تا از تکرار شکست مفتضحانهٔ جنگ دوازدهروزه جلوگیری شود.
سالاریه تکمیل پایگاه پرتاب ماهوارهٔ چابهار را از اولویتهای وزارت ارتباطات و سازمان فضایی عنوان کرد و توضیح داد: «فاز نخست این پایگاه ویژهٔ پرتابگرهای سوخت جامد رو به تکمیل است و آمادهسازی برای نخستین پرتاب در حال انجام است». منظور از پرتابگرهای سوخت جامد، ماهوارهبرهایی مانند ناهید و پرتابگر سیمرغ است، حال آنکه منابع و مقامات غربی میگویند جمهوری اسلامی در پوشش ارسال ماهوارههای علمی اقدام به آزمایش موشکهای بالستیک قارهپیما با قابلیت حمل کلاهکهای سنگین میکند. لازم به توضیح است که با توجه به فعال شدن مکانیزم ماشه، پروژهٔ چابهار در معرض تحریمهای بینالمللی قرار گرفته و ادعای سردار سالاریه صرفاً ادعائی بیاساس به نظر میرسد.
خبرگزاری کیهان بهنقل از رویترز مینویسد سپاه پاسداران در نزدیکی تهران در دو پایگاه بهنامهای خجیر و مدرس تولید موشکهای بالستیک را بطور چشمگیری توسعه داده است. رویترز بر اساس ارزیابی دو پژوهشگر آمریکایی و سه مقام ارشد جمهوری اسلامی، توسعهٔ موشکهای بالستیکی را تأیید کرده است. بر اساس این گزارش، گسترش این سایتها با توافق میان تهران و مسکو در اکتبر ۲۰۲۲ برای تهیه و انتقال موشک به روسیه مرتبط دانسته است. امّا اکنون که جمهوری اسلامی ایران بهصورت مستقیم درگیر رویارویی با اسرائیل است، توسعهٔ این دو پایگاه از منظر اطلاعات نظامی اسرائیل پنهان نخواهد ماند.
از سویی رئیسجمهور روسیه در نشست مطبوعاتی اخیر خود، که در یوتیوب نیز منتشر شد، از فروش هواپیماهای سوخوی اس-یو ۳۵ و تجهیزات پدافند هوایی نوین به ایران سخن گفته است (۲). افزون بر این، پوتین اظهار داشته که امنیت ایران با روسیه پیوند خورده و هرگونه عملیات امنیتی علیه ایران را منشأ حمله به روسیه خواهد دانست. اینگونه سخنپراکنیها تا زمانی که بهصورت قرارداد رسمی در نیاید الزامآور نیست و واجد ضمانت اجرایی نخواهد بود ؛ بنابراین نباید آنها بهعنوان تعهدی قابل اتکا تلقی کرد.
در جنگ دوازدهروزه مشخص شد که آسمان ایران در بسیاری نقاط آسیبپذیر بود. آیا اقدامات اعلامشدهٔ نظام برای تأمین امنیت کشور در رویاروییهای محتمل آتی کافی خواهد بود؟ بعید به نظر میرسد. در ساعات اولیهٔ جنگ، هواپیماهای اف-۳۵ اسرائیل توانستند بدون مانع آشکار بخشهایی از سامانههای پدافند هوایی ایران را شناسایی و هدف قرار دهند. جنگندههای اف-۳۵ رادارگریزند و سامانههای پدافندی فعلی ایران—از جمله اس-۳۰۰ روسی و نمونهٔ مهندسی معکوس آن یعنی باور-۳۷۳—در برابر چنین تهدیداتی محدودیتهایی دارند. تجربه نشان داده است دولتهای روسیه همواره منافع خود را بر دوستی با ایران ترجیح دادهاند؛ پوتین در جنگ دوازدهروزه تنها به محکومیت لفظی اکتفا کرد و از ارائهٔ حمایت فیزیکی یا اطلاعاتی چشمپوشی نمود.
آیا میتوان به اظهارات اخیر پوتین اعتماد کرد؟ پاسخ منفی است. در زمان تحریمهای بینالمللی پیش از توافق هستهای ۲۰۱۵، روسیه سامانههای اس-۳۰۰ خریداریشده را علیرغم دریافت وجه بهموقع، تحویل نداد و تحریمها را بهانه کرد. اکنون که مکانیزم ماشه فعال شده و شرایط تحریمی ممکن است سختتر باشد، بعید است پوتین یا حکومت روسیه به تعهدات خود با ایران پایبند بمانند.
در همین راستا، سردار احمدعلی گودرزی، فرماندهٔ مرزبانی کشور، در نشست رسانهای روز یکشنبه ۵ اکتبر (روز نیروهای انتظامی ـ فراجا) اعلام کرد که بهواسطهٔ توان و هوشیاری نیروی انسانی و بهرهگیری از سیستمهای دیجیتال پیشرفته، مرزهای ایران بهطور کامل رصد و پاسبانی میشوند و از امنیت پایدار برخوردارند (۳). گودرزی بر اهمیت تقویت تابآوری و مقاومت مردم تأکید کرد و گفت در جنگ دوازده روزه شاهد همراهی و مقاومت چشمگیر مردم و نیروهای مسلح بودیم که دشمن را ناامید و شکست داد.
سردار گودرزی افزود: «دشمن تصور میکرد که در چند روز مناطق مرزی به آشوب کشیده شود، اما اتحاد و هوشیاری مرزنشینان و مردم کشور باعث ناامیدی دشمن و تسلیم او شد». وی همچنین از اعتراض ایران به برخی کشورهای همسایه بهخاطر استفادهٔ اسرائیل از آسمان آنان برای حمله خبر داد و گفت این اعتراضها بهاطلاع آن کشورها رسانده شده است.
فرماندهٔ مرزبانی فراجا به اقداماتشان در جنگ اشاره کرد: «یکی از اقدامات مهم مرزبانی، ثبت و رصد ورود هواگردها و ریزپرندهها در مناطق مرزی بود که از شمالغرب، غرب، جنوب و حتی شمال کشور از کشورهای همسایه وارد ایران شدند». او همچنین گفت که به یکی از کشورها اطلاع داده شد که از طریق سه دستگاه مینیبوس اقدام به پرتاب ریزپرنده و پهپاد میشد و با همکاری مرزبانی آن کشور، تیم مربوطه درگیر و سه نفر از آنها کشته شدند.
گزارش میانهٔ سال گودرزی قابلتأمل است، وی اعلام کرد: هفتهزار و ۷۳۳ مورد کشف قاچاق به ارزش دو هزار و ۱۵۶ میلیارد تومان انجام شده؛ همچنین پنجهزار و ۶۳۰ سودجو دستگیر شدهاند که این رقم نسبت به دورهٔ مشابه سال گذشته ۱۱ درصد افزایش دارد. افزون بر این، هزار و ۵۰۰ قبضه سلاح در درگیریها کشف و ضبط شده و ۱۳ تن مواد مخدر طی این بازهٔ زمانی کشف شده و در همین راستا ۲۵۳ نفر دستگیر و ۱۱ نفر از اشرار به هلاکت رسیدهاند. سردار گودرزی تصریح کرد در این مدت ۲۱ میلیون لیتر سوخت قاچاق کشف شده که افزایش ۵۷ درصدی نسبت به گذشته را نشان میدهد.
با توجه به گزارش گودرزی، این سؤال مطرح است که آیا میتوان دربارهٔ امنیت کشور با اطمینان سخن گفت؟ اگرچه برخی از این گزارشها ممکن است تبلیغاتی و غیردقیق باشد، اما به نظر میرسد مرزهای کشور در برابر تجاوزات احتمالی آسیبپذیرند. باید یادآور شد که جمهوری اسلامی بهواسطهٔ تحریمهای حداکثری و فعال شدن مکانیزم ماشه، خود بهطور مداوم مشغول فعالیتهایی مانند قاچاق مواد مخدر، سوخت و میعانات گازی است که از طریق مرزها انجام میشود.
لازم است به سردار گودرزی یادآور شویم که بسیاری از کشورهای همسایه به نظام جمهوری اسلامی اعتماد ندارند و حضور نظام جمهوری اسلامی را یکی از عوامل بیثباتی منطقه میدانند. برای مثال، سنتکام و عربستان سعودی برای پیشبینی و مقابله با حملات پهپادی از جانب ایران طی رزمایشی راهکارهای پدافندی را آزمایش و آمادهسازی کردند تا امنیت خلیجفارس و دریای سرخ تضمین شود.
در گزارش قبلی یادآور شدهایم که نشریهٔ العربیه نوشته است رزمایش مشترک سنتکام و عربستان با نام «شنهای سرخ» در شمالشرقی عربستان برگزار شد و بیست سامانهٔ ضدپهپاد در آن شرکت داشتند (۴). این عملیات بر ادغام رادارها، حسگرها و سلاحها برای شناسایی، ردیابی و نابودی سریع تهدیدهای هوایی تمرکز داشت. همچنین از گلولههای حاوی ساچمهٔ تنگستن و ادغام سامانههای فرماندهی و کنترل با هواپیماها و بالگردها برای مقابله بهره برداری شد. مقامات سنتکام این رزمایش را موفق توصیف کرده و گفتهاند که این تمرینها تواناییهای مشترک در مواجهه با تهدیدهای نوظهور را ارتقا میدهد.
از سوی دیگر، رشید العلیمی، رئیسجمهور یمن، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل ماه گذشته خواستار تشکیل ائتلاف بینالمللی برای مقابله با حوثیها شد (۵). تلاشهای چندجانبه برای مقابله با قاچاق سلاح حوثیها میتواند نقطهٔ شروع مناسبی باشد. در ۱۶ سپتامبر، بریتانیا و عربستان سعودی کنفرانسی با مشارکت ۳۰ کشور و پنج سازمان بینالمللی برای توسعهٔ گارد ساحلی یمن و حمایت از آن در حفاظت از تجارت دریایی و مبارزه با قاچاق و دزدی دریایی برگزار کردند. این پروژهٔ امنیتی در آغاز وعدهٔ کمکهای مالی دریافت کرد: بریتانیا و عربستان هر یک ۴ میلیون دلار و اتحادیهٔ اروپا ۲ میلیون یورو متعهد شدند. با وجود این حمایت، سرلشگر خالد القمالی، رئیس ادارهٔ گارد ساحلی یمن، اصرار دارد که این نیرو هنوز منابع لازم برای انجام مأموریتهای خود را ندارد.
حوثیهای یمن در دو سال گذشته با حملات مداوم به کشتیهای تجاری در دریای سرخ و حملات موشکی به اسرائیل تجربهٔ عملیاتی قابلتوجهی کسب کردهاند؛ بنابراین برای مهار این نیروها، بر اساس گفتهٔ سرلشگر خالد، پشتیبانی و سرمایهگذاری در آموزش و تجهیزات نظامی ضروری است. افزون بر این، لازم است شورای انتقالی جنوب و بندر عدن تقویت شوند تا از درون بر سازمان شورشی حوثی غلبه کرده و دولت قانونی یمن برقرار شود تا امنیت در یمن و کشتیرانی در دریای سرخ ممکن گردد.
در هفتهٔ گذشته، بهویژه دوشنبهٔ ۱۳ اکتبر، شاهد اجرایی شدن بخشی از توافقنامهٔ پیشنهادی ایالات متحده در خصوص صلح و امنیت در منطقه بودیم که هدف آن از جمله پایان دادن به جنگ در نوار غزه اعلام شد. فاز نخست این توافق شامل آزادی تعداد از گروگانها بود؛ گزارشها حاکی از آزادسازی ۲۰ گروگان زنده و تحویل چهار جسد به اسرائیل است، و قرار است سایر اجساد و هویتهای جانباختگان طی هفتهٔ جاری مشخص و بازگردانده شود.
رئیسجمهور و وزیرخارجهٔ ایران نیز برای امضای این توافقنامه دعوت شده بودند، اما بنا بر اظهارات وزیر امور خارجه، عباس عراقچی، ایران بهدلیل آنچه رفتار خصمانهٔ اسرائیل و آمریکا علیه ایران دانستند در این نشست شرکت نکرد. خودداری ایران از شرکت را میتوان نتیجهٔ دستورات ولایت فقیه و رهبری دانست؛ این تصمیم از سوی شمار قابلتوجهی از سیاستمداران داخلی و بینالمللی نقد شد و بار دیگر نشان داد که حاکمیت کنونی در پی تغییر سیاست خارجی و برقراری صلح و امنیت منطقهای نیست.
بنابراین میتوان با جرأت ادعا کرد تا زمانی که نظام ولایتفقیه در ایران مستقر است، صلح و امنیت پایدار در خاورمیانه برقرار نخواهد شد. با تصمیمات نا بخردانه سران نظام، از جمله آیتالله علی خامنهای، احتمال جنگ جدیدی علیه ایران از سوی اسرائیل با حمایت آمریکا دور از انتظار نیست . پس از آتشبس موقت، وضعیت ایران و اسرائیل در حالت «نه جنگ و نه صلح» قرار دارد و مردم ایران هماکنون در انتظار احتمال درگیری مجدد بهسر میبرند.
مردم ایران برای دستیابی به آزادی و صلح در کشور و منطقه، راهی جز گذار از نظام ولایتفقیه ندارند. اپوزیسیون، بهویژه مخالفان داخل کشور، باید همراه شده و خواستار برگزاری همهپرسی برای تعیین سرنوشت شوند. اپوزیسیون خارج از کشور نیز با همگرایی و کنار گذاشتن واگراییها باید صدای مردم مظلوم ایران را به جهان مخابره کند و دولتهای دموکراتیک بینالمللی را مجاب نمایند، تا از مردم ایران برای گذار از نظام ولایتفقیه حمایت کنند.
ناخدا محمد فارسی
۱۴ اکتبر ۲۰۲۵
1 – https://kayhan.london/1404/07/12/388316/
2 – https://youtu.be/RYBdLMYhETM?si=y9LAAoX7y0MDsOvZ
3 – https://www.irna.ir/news/85958269/
4 – https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/09/18/us-saudi-arabia-conduct-largest-livefire-counterdrone-military-exercise
5 – https://mail.google.com/mail/u/0/?hl=en-GB#inbox/FMfcgzQcqHTtpbVblLlkKnfMQgfJNdvZ
