این سلسله یادداشتها با تکیه بر مفهوم «مغلَطهگری» به ارزیابی گفتگوی جواد ظریف با لطفالله نجفزاده، خبرنگار طلوعنیوز افغانستان، میپردازد.
بخش یکم
تفاوت سفسطهگر با مغلَطهگر در آن است که؛ سفسطهگر دانسته، آگاهانه و عامدانه مرتکب استدلال غلط میشود. در حالی که مغلطهگر نادانسته، ناآگاهانه و غیرعامدانه استدلال غلط انجام میدهد.
بنابراین مرز میان سفسطه و مغلطه عامدانه و غیرعامدانه بودن آندو است. اگر استدلال غلط توسط افراد دانا، خردمند و آگاه انجام شود سفسطه و اگر توسط افراد ناآگاه صورت پذیرد، مغلطه است.
از اینرو، گرچه گاهی استدلالهای غالبا غلطِ ظریف در برابر پرسشهای کوتاه و سنجیده خبرنگار افغان[ستانی] عامدانه بود ولی ایشان، بهعنوان وزیر خارجه پرنفوذترین کشور خاورمیانه، کمتر در قامت فردی دانا، خردمند و آگاه ظاهر شد! بنابراین استدلالهای ایشان بیشتر از جنبههای مغلطه برخوردار بود تا سفسطه!
بخش دوم
مغالطهی «یک بام دو هوا»
خبرنگار: تعریف شما از طالبان چیست؟
ظریف:… طالبان اقدامات تروریستی زیادی انجام داده اما بالاخره یک واقعیتی است که وجود دارد!
خبرنگار: جمهوری اسلامی طالبان را تروریست میداند یا نه؟
ظریف:… طالبان طبق قوانین ملل متحد یک گروه تروریستی است، ما هم تابع قوانین ملل متحد هستیم! (پِتهپِتهافتادنِ ظریف در بازه زمانی ۰۱:۱۲ تا ۰۱:۱۹ دیدنی است).
چالش: جواد ظریف در حالی سخن از قوانین ملل متحد میگوید که در مواردی دیگر که قوانین و قطعنامههای ملل متحد مطلوب سیاستهای ج. ا. نیست خود را ملزم به پیروی از آنها نمیداند! بهعنوان مثال: بهرسمیت نشناختن اسراییل توسط ج. ا. در مناسبات و معاهدات بینالمللی و مسابقات ورزشی در میادین المپیک و جهانی.
بخش سوم
مغالطهی «دروغ»
خبرنگار: چرا افغانها را برای جنگ به سوریه میفرستید؟
ظریف: ما افغانها را به جنگ سوریه نفرستادیم، خودشان داوطلبانه رفتند. کسی برای کشور دیگر با کشور ثالث نمیجنگد!…
خبرنگار: در کجای دنیا از مهاجر ملیشه (شبه نظامی) میسازند، میفرستند کشوری دیگر؟
ظریف:… ببینید، شما یک مفروضی را میگیرید که مفروضتان درست نیست که کسی از مهاجر ملیشا بسازد!…
چالش: با استناد به گزارش سازمان دیدبان حقوق بشر (یکشنبه نهم مهر ۱۳۹۶) و طبق مصاحبههای صورت گرفته با نیروهای افغان اعزام شده به جنگ سوریه، جمهوری اسلامی نوجوانان زیر هجدهسال افغانستانی را تحت عنوان لشگر فاطمیون به جنگ سوریه اعزام کرده است.
بخش چهارم
مغالطه «قیاس معالفارق»
ظریف: ما در ج. ا. هیچ سِمت غیرانتخابی و دائمی نداریم!
خبرنگار: بهجز رهبر.
ظریف: نهخیر. رهبر توسط مجلس خبرگان انتخاب و برکنار میشود!
خبرنگار: رای مستقیم مردم که نیست؟
ظریف: مگر در آمریکا الکتورالکالج رای مستقیم مردم است؟!
چالش ۱: قیاسِ شیوهی انتخاب رهبر در ایران با مدل انتخاب رییسجمهور در آمریکا و قیاس نظام انتخابات شبهدمکراتیک در ایران با نظام انتخاباتِ کاملا دمکراتیک در آمریکا قیاسی معالفارق است…
بخش پنجم
مغالطه «طفرهرَوی»
خبرنگار: بهعنوان خبرنگار منطقه میپرسم؛ چرا روحالله زم اعدام شد؟
ظریف: قوه قضائیه در ایران مستقل است. خبرنگار به معنای کسی است که خبر را منتقل یا اظهارنظر میکند. علیالقاعده یک خبرنگار نباید آموزش ساخت کوکتل مولوتف را در سایتش بگذارد.
چالش ۱: جواد ظریف با پیش کشیدن بحثِ استقلال قوه قضائیه ایران و نیز اظهارنظر درباره ماهیت حرفه خبرنگاری، از ارایه پاسخ روشن و بیحاشیه به پرسش خبرنگار، طفره رفته است!…
بخش ششم
مغالطهی «علتِ جعلی»
خبرنگار: آیا پروژه فاطمیون متوقف است؟
ظریف:… ما کسانی را که با داعش و افراط در سوریه مقابله کردند حمایت کردیم تا مجبور نشوند در کابل، قندهار، تهران، همدان، کرمانشاه، بغداد، نجف و کربلا با داعش بجنگند!…
چالش ۱: اکنون که داعشی وجود ندارد و سرکرده آن – ابوبکر البغدادی نیز در ۲۶اُم اکتبر ۲۰۱۹ توسط نیروهای آمریکایی به هلاکت رسیده است. پس فلسفهی ادامه حضور جنگجویانی تحت عنوان فاطمیون و زینبیون در سوریه چه معنایی دارد؟ آیا غیر از آن است که؛ کمک در جهت حفظ و بقای حکومت بشار اسد است؟
چالش ۲: با توجه به آنکه علت حضور نظامی و مستشاری ج.ا. در سوریه، با هدف بقای حکومتهای درگیر با داعش (از جمله ج.ا. و حکومت اسد) بوده است، بنابراین تامین امنیت کابل، قندهار، تهران و…، «پیامدِ نامنظور» از آن حضورِ ج.ا. در سوریه بوده است و نه «پیامدِ منظور» یا «پیامدِ برآمده» از آن حضور.
