مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در دسامبر سال ۱۹۹۳ یعنی بیست و شش سال پیش، به پیشنهاد یونسکو و به منظور ارتقاء آزادی رسانه ها در سراسر جهان، روز سوم ماه مه مصادف با (۱۴ اردیبهشت ماه) را “روز جهانی آزادی مطبوعات و رسانه ها” نام گذاری کرد.
آزادی بیان یکی از حقوق اساسی انسانی است که در ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر بیان شده است: هرکسی حق آزادی عقیده و بیان دارد؛ این حق شامل آزادیِ در اختیار داشتن نظرات بدون دخالت و جستجو، دریافت و پخش اطلاعات و ایده ها از طریق هر رسانه و صرف نظر از مرزها است”.
امروزه، مطبوعات در زمینه مسائل تحلیلی، سرعت در اطلاع رسانی، حركت و پیش بینی برخی از وقایع و رویدادها و ارائه آگاهی های لازم به جامعه، برای بالابردن حساسیت مردم نسبت به واقعیات اجتماعی، نقش بسزایی دارند.
آزادی اطلاعات و آزادی بیان اصول اساسی بحث آزاد و آگاهانه است. فنآوری جدید در حال پیشرفت است و به شهروندان این امکان را می دهد محیطهای رسانه ای خود را شکل دهند و همچنین به تعداد کثیری از منابع دسترسی پیدا کنند.
سازمان ملل متحد هر ساله عنوانی را برای این روز در نظر میگیرد و موضوع آزادی مطبوعات در سال ۲۰۲۱ “رسانه ها به عنوان یک کالای عمومی” نام نهاده شده است.
موضوع امسال به عنوان فراخوانی برای تایید اهمیت گرامی داشتن اطلاعات به عنوان یک کالای عمومی و کاوش آنچه میتوان در تولید، توزیع و دریافت مطالب برای تقویت روزنامه نگاری انجام داد، است. این موضوع برای همه کشورهای جهان دارای اهمیت فوری است. این سیستم در حال تغییر، سیستم ارتباطی است که بر سلامتی، حقوق بشر، دموکراسی ها و توسعه پایدار ما تاثیر می گذارد.
اما در جمهوری اسلامی اطلاعات هرگز کالای عمومی نبوده است و انتشار آن در کنترل کامل نهادهای رسمی و امنیتی قرار دارند. در این نظام انتشار اطلاعاتی که مورد تائید رهبری جمهوری اسلامی نباشد به منزله «خیانت و خباثت» شناخته می شود.
در این رابطه گزارشگران بدون مرز گزارش می دهد:
«جمهوری اسلامی ایران یکی از کشورهای جهان است که از آغاز انتشار ردهبندی جهانی آزادی رسانهها از سال ۱۳۸۱ به علت سرکوب حکومتی آزادی اطلاع رسانی همواره در در پایینترین ردههای جدول قرار داشته است. وضعیتی کجهانگیری کووید -۱۹ با سعی مقامات حکومتی در کاهش آمار بیماران مبتلا و کشته شده بدتر شد. حکومت در حالی از هشتاد هزار کشته شده سخن میگوید که بنا بر برخی از آمارهای این شمار بیش از صد وهشتادهزار نفر برآورد شدهاند. مقامات حکومتی افزون بر مهار اطلاعات در رسانههای سنتی و رسمی و در اینترنت، تهدید، احضار و بازداشت و محکوم کردن روزنامهنگاران و شهروند-خبرنگاران را افزایش دادهاند. از سوی دیگر ایران در ۵۰ سال گذشته بیشترین شمار احکام اعدام علیه روزنامهنگاران را صادر و یا اجرا کرده است. روح الله زم مدیر سایت خبری و کانال تلگرام آمدنیوز بعد از آن که در یک محاکمه غیرعادلانه محکوم شد، به تاریخ ۲۲ آذر۱۳۹۹ به دار آویخته شد. »
