یادداشت نامتعارف وحید حقانیان معاون امور ویژه دفتر رهبری در مورد نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری و واکنش تند خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه به آن، شگفتی مخاطبانی را به دنبال داشت که به تقابلهایی علنی در این سطح عادت نداشتند. توضیح آنکه حقانیان در یادداشت خود حضور رضایی، قاضی زاده هاشمی و همتی را “امداد الهی” دانسته و نوشت: “اگر بعد از کنار کشیدن نامزدهای پوششی، این سه نفر نیز اعلام انصراف کرده بودند، ولو وزارت کشور هم قبول نمی کرد یقینا چالش بزرگی برای نظام مقدس جمهوری اسلامی بهوجود میآمد.” تسنیم اما با انتقاد شدید از این یادداشت، خطاب به حقانیان گوشزد کرد: “خنّاسان و مغرضان با سوءاستفاده از مفاد تحلیل شخصی شما، علیه دفتر رهبری و رهبر فرزانه و حکیم انقلاب اسلامی عقدهگشایی کرده و تلاش کردند انتقام مشارکت معنادار مردم در انتخابات، پیروزی نماینده جریان انقلابی و شکست پروژه تحریم را با طرح اتهام مهندسی انتخابات از مردم و رهبر معظم انقلاب اسلامی بگیرند.”
به نظر می رسد تقابل اخیر، نشانه ای از پدیده ای باشد که در اردیبهشت سال پیش -در یادداشتی تحت عنوان «افزایش اهمیت ‘دفتر رهبری’ با افزایش سن آیتالله خامنهای»- مورد گمانهزنی قرار گرفته بود. نقل قولِ –بدون شرحِ- بخش پایانی آن یادداشت قدیمی، جنس پدیده فوق را بهتر توضیح می دهد:
[آغاز نقل قول] «نمیتوان فراموش کرد که چگونه پس از درگذشت آیتالله خمینی، نیروهای تاثیرگذار بیت او به تدریج از صحنه سیاست ایران حذف شدند یا اگر نشدند، به شدت از نفوذ حکومتی شان کاسته شد. اگرچه این احتمال منتفی نیست که جانشین آیتالله خامنهای، با طیفی از مدیران فعلی دفتر او همسو باشد، ولی دلیلی وجود ندارد که انتخابهای اصلی این جانشین، همانهایی باشند که در زمان حاضر مسئولیتهای کلیدی دفتر را بر عهده دارند. به بیان سادهتر، چهرههای قدرتمند دفتر آقای خامنهای در شرایط فعلی، اطمینانی ندارند که قدرت و نفوذ خود را در زمان جایگزین او هم حفظ کنند.
نتیجه آنکه سالهای پایانی عمر آیتالله خامنهای، ممکن است “آخرین فرصت” مدیران تاثیرگذار دفتر او برای تضمین آینده سیاسی خود باشند و قابل تصور خواهد بود که این مدیران، با استفاده از رانتهای حکومتی و اطلاعاتی خود، از چنین فرصتی استفاده کنند. درست به همان ترتیب که افرادی که خود را در معرض جانشینی آقای خامنهای میبینند نیز، قاعدتا از این فرصت برای یارکشی در نهادهای حکومتی و ازجمله دفتر او استفاده خواهند کرد.
سناریوی اخیر، به ویژه از آن رو موضوعیت دارد که مجموعه دفتر آیتالله خامنهای به نهاد عظیمی تبدیل شده که مدیران آن، مانند مدیران هر ساختار بزرگ حکومتی دیگر، دارای دیدگاهها و منافع یکسانی نیستند و بر همین مبنا، در موضوعات حساس و احتمالا در مقوله جانشینی موضع یکسانی ندارند.
به عنوان نمونه، علی رغم آنکه به وضوح قرار نبوده که مدیران دفتر آقای خامنهای -هرچند نه مشاورانش- حضور چندانی در فضای رسانهای داشته باشند، ولی در سالهای گذشته، هر از گاه اخبار جسته و گریختهای به رسانهها راه یافته که نشان دهنده جنس رقابتهای موجود در بیت بوده است.
درگیریهای دوران ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، که زمینه ساز “مسالهدار شدن” و حذف تدریجی علی اکبر ناطق نوری رئیس وقت “بازرسی ویژه دفتر رهبری” و حتی کمرنگ شدن موقتی اصغر حجازی شد (که ظاهرا با رئیس جمهور وقت میانه خوبی نداشت) از جمله نمودهای قدیمیتر این رقابت بوده. تشدید جنگ قدرت بر سر صداوسیما، که به برکناری محمد سرافراز، افشاگریهایش علیه حسین محمدی معاون بررسی بیت و گسترش درگیری میان موافقان و مخالفان اقای محمدی انجامید، از جمله نمودهای جدیدتر چنین رقابتی محسوب میشود.
این رقابتها، تا زمانی که شخص اول حکومت ایران از نظر سلامت جسمی و آمادگی روحی در شرایط مطلوب قرار داشته باشد، به طور کلی تحت کنترل خواهند بود. اما در صورتی که وی به هر علت، اعم از بیماری یا کهولت سن، دیگر در چنین شرایطی نباشد، میتوان پیش بینی کرد که نشانههای اختلاف، در سطوح رسمی و غیررسمی آشکارتر شوند.
بر همین مبنا، اختلافات یا افشاگریهای مرتبط با زیرمجموعهها و مسئولان دفتر آیتالله خامنهای، از جمله علائمی هستند که رصد کردن آنها در فضای سیاسی ایران، از اهمیت زیادی برخوردار خواهد بود. چرا که بخشی از این اختلافات، ممکن است از تشدید جنگ قدرت در میان نیروهایی حکایت داشته باشند که به هر علت، به این نتیجه رسیدهاند که باید خود را برای دوران گذار آماده کنند. نیروهایی که از هم اکنون به خوبی میدانند در دوران پس از آقای خامنهای، عدهای از آنها جایگاه حکومتی خود را حفظ میکنند، و عدهای دیگر این جایگاه را از دست میدهند.»
تلگرام حسین باستانی
