پیش چشم جهانیان افغانستان از دست رفت. شاید کلمات مریم مهتر روزنامهنگار مقیم در کابل بیش از همه گویای احوالات همهی ماست: «هفت روز از اسارت خانگی میگذرد. این روزها سیاهتر از آن است که فکر میکردم. منتظر آیندهای نامعلوم هستم. هیچ چیزی مثل گذشته نیست، حالا پس از حاکمیت طالبان تازگیها افرادی که طرفدار ایدئولوژی طالبان هستند روی صحنه میایند. این افراد میتواند هر کسی باشد به شمول خانواده.» در یک ویدیو حشمت غنی برادر رییسجمهور سابق اشرف غنی دیده میشود که دست در دستان برادری با خلیل حقانی و بیعت با طالبان ایستاده است.
خلیل حقانی همان فردی است که هنوز در صفحه پاداش برای عدالت، وابسته به وزارت خارجهی ایالات متحده، ۵ میلیون دلار پاداش برای دریافت هرگونه اطلاعاتی از او دیده میشود. او اما امروز از افراد رده بالای طالبان در کابل است و مقامات آمریکایی از او و دوستانش خواهش میکنند تا اجازه دهند که آمریکاییها افراد وابسته به خود و بعضی افراد در خطر را از افغانستان خارج کنند.
سقوط ناگهانی و دور از انتظار کابل سبب شد که بسیاری از فعالین حقوق زنان و روزنامهنگاران که سالها برای احیای برابریها تلاش کرده بودند در خطر مرگ و دستگیری توسط طالبان قرار بگیرند. لیلا حیدری فعال مشهور حقوق زنان در کابل در توییتر خود نوشت: «چهار فرزند خوانده سیک دارم، که میدان هوایی رفته بودند. شاید برای نجات جانشان راهی پیدا شود. زنگ میزنم جواب نمیهند. زنگ میزنم جواب نمیدهند و باز جواب نمیدهند. بی پناهی و عجز. اینجا صحرای محشر است و جهان چه سکوت سنگینی کرده است. شاید مردم دنیا همه مردهاند!» ۳ تن از دوستان روزنامهنگار ما در کابل که پیش از فعالیتهای رسانهای علیه طالبان داشتند، پنهان شدهاند. با تلفنهایشان که تماس میگیرم دیگر پاسخ نمیدهند. یکی از دوستان نزدیک به آنها به من گفت که از کابل گریختهاند. به کجا؟ هیچکس نمیداند.
طالبان رویههای صریح پیشین خود را تغییر داده و میداند برای پیشروی در عرصهی بینالملل لازم است با ادبیات فریب که غرب در دام آن افتاده است پیش رود. به نظر میرسد آنها قواعد بازی را از همتایان خود در ایران آموخته باشند. همچنان که خروج آمریکا از کابل، نعل به نعل با خروج آنها از سایگون در ویتنام مطابقت دارد، خط به خط روایت این روزهای طالبان با انقلابیون ۵۷ در ایران برابری میکند. مثل فارسی یادآوری میکند: آزموده را آزمودن خطاست. غرب اما همچنان امیدوار است و طالبان را تشویق میکند که حقوق زنان را تامین کند.
نماینده حزب کارگر در بریتانیا، استلا کریسی در سخنرانی خود در مجلس این کشور گفت: « یک فاجعهی انسانی در افغانستان در حال وقوع است.» او در ادامه میگوید: «این اسلام نیست. اسلام دلیل این نیست که مردم برای نجات جان خود به هواپیما چسبیده اند. این وحشیگری و تروریسم است.» خانم کریسی مثل بسیاری در غرب در گرداب مغالطهی اسلام واقعی افتاده است. غربیها با اختلاط هراس از باور اسلام سیاسی و جان مردم مسلمان این مغالطهی نوین را ساخته است. اسلام چیزی بیش از آنچه در خاورمیانه و این سالها دیدید نیست. این چهرهی بدون نقابی است که شما نمیخواهید آن را ببینید اما همچنان تلفات مرگبار آن را نیز نادیده میگیرید.
روز گذشته اسکاینیوز نوشت که طالبان یک زن را به دلیل آشپزی بد برای جنگجویانش به آتش کشیده است. نجلا یعقوبی، قاضی سابق افغان به این شبکهی خبری گفت: «نمونههایی از بدرفتاری طالبان و خشونت آنها علیه زنان در افغانستان دریافت کرده است.» جولین بورجر در مقالهای که عرفان ثابتی آن را ترجمه کرد نوشته است:
«اصل«مسئولیت محافظت» پس از نسلکشیهای بوسنی و رواندا در سال ۲۰۰۵ تصویب شد. بر اساس این اصل، اگر دولتی از شهروندان خود محافظت نکند جامعهی بینالمللی موظف به مداخله است. اما تجربهی تلخ لیبی نشان داد که کشورهای غربی از ارادهی سیاسی لازم برای تعهد بلندمدت بیبهرهاند.» حمیرا ثاقب از فعالین زن افغان در توییتر خود به نقل از منابع محلی نوشت: «تلاشی خانه به خانه شروع شده است و به خانه های زنان فعال سیاسی و مدنی نیز داخل شده اند. اینکه چه گفته اند کسی چیزی نمیگوید.»
این خبرها پس از آن اوج گرفتند که جستجوی خانه به خانهی طالبان حاکی از تلاشی ادامه دار برای دستگیری فعالین زن است. آنها حتی وارد یک خانه در بلخ شدهاند که گفته میشد یکی از افراد خانواده برای دویچهوله کار میکند و در آلمان ساکن است. طالبان افراد خانواده این خبرنگار را مورد ضرب و شتم قرار دادند. آنها همچنین مراقب هستند که علیه خبرنگاران آمریکایی اقدامی انجام ندهند. وضعیت در کابل پس از یک هفته آن چنان که حمرا ثاقب میگوید این چنین توصیف شده است: «کردیت کارت تلفن در کابل پیدا نمیشود.
خطوط تلفن بسیار بد کار میکنند و این یعنی قطع ارتباط افغانستان با جهان. مواد غذایی دو برابر قیمت شده است. جوانانی که لباس کوتاه و بی آستین پوشیدهاند از سوی طالبان لت و کوب شدند.»
همزمان با تهدید جان فعالین زنان در افغانستان و پایمال شدن حقوق شان، بخش دیگری که به سرعت نتایج اسفبار خود را نشان میدهد، بخش مرتبط با سلامت و بهداشت زنان در افغانستان است. یک تحقیق که کمپین حقوق بشر در ایالات متحده آن را منتشر کرده است، نشان میدهد سه چهارم بودجهی بهداشت افغانستان توسط نهادهای خیریه بینالمللی تامین میشده است که اکنون با خروج ایالات متحده از افغانستان، تمام این بودجه قطع شده است.
دکتر شریفا حصارنایی مدیر بخش زنان و زایمان بیمارستان دشت برچی به تلگراف توضیح میدهد که پیش از حمله تروریستی یک سال گذشته طالبان به این بیمارستان، آنها میتوانستند فقیرترین افراد را هم بپذیرند اما پس از خروج پزشکان بدون مرز و عدم تامین امنیت بیمارستان تعداد ماماها از ۸۰ نفر به ۲۳ نفر و تعداد پزشکان متخصص از ۱۰ به ۵ نفر رسیده است. دکتر شریفا در ادامه میگوید: «تمام جهان روزی تصمیم گرفتند که افغانستان باید تغییر کند. من فکر می کنم که آنها نباید تصمیم خود را تغییر دهند.»
بردیا موسوی
