۲۸ سپتامبر، روز جهانی دسترسی به اطلاعات و حق دانستن

۲۸ سپتامبر روز جهانی دسترسی به اطلاعات است. این روز متمرکز است بر حق دسترسی به اطلاعات در مواقع بحرانی و تاکید بر تضمین دسترسی عمومی به اطلاعات برای نجات جان‌ انسان‌ها با این شعار: حق دانستن.

چنین روزی در ۱۷ نوامبر ۲۰۱۵ در سی و هشتمین جلسه عمومی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد و قطعنامه شماره ۵۷ مورد تائید قرارگرفت. تعداد کشورهای عضو این سازمان در مورد این طرح نظر موافق ابراز نمودند. از طریق همین سازمان بحث به رسمیت شناختن روز ویژه دسترسی به اطلاعات به مجمع عمومی سازمان ملل متحد جهت تصویب نهایی پیشنهاد گردید.

سرانجام در تاریخ ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۹ در هفتادچهارمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد ۲۸ سپتامبر به عنوان روز جهانی دسترسی به اطلاعات در بند چهاردهم آجندا قرار داشت از سوی این مجمع طی قطعنامه ای تصویب شد. در واقع این اقدام مجمع عمومی سازمان ملل متحد نشاندهنده تعهد کشور های عضو در راستای تقویت آزادی بیان و تامین حق دسترسی به اطلاعات می باشد.

کمیسیون دسترسی به اطلاعات این اقدام مجمع عمومی سازمان ملل متحد را در راستای ایجاد حکومت‌داری خوب، شفافیت، مبارزه با فساد و جامعه توانمند تقدیر و تمجید می نماید.

در دنیای امروز، فضای مجازی و رسانه های اجتماعیِ اینترنتی نقش بسیار تعیین کننده و بلامنازعی در انتشار اطلاعات و ایده ها و نیز تبادل افکار بازی می کنند. تکنولوژی رسانه های اجتماعی این نقش بلامنازع خود را از طریق ارائه آزاد و مجانی خدمات بدست آورده است، خدماتی که در دنیای آزاد بطور بسیار گسترده و عمومی مورد استفاده قرار می گیرند.

موقعیت بلامنازع رسانه های (آزادِ) اجتماعی اما در عین حال موجب سوء استفاده از آنها برای انتشار اخبار دروغ و غیر واقعی نیز شده است.

در همین رابطه است که سال ۲۰۱۶ توسط دیکشنری اکسفورد سال پست-حقیقت نامیده شد. علت این نامگذاری گسترش و پخش بیش از حد اخبار جعلی و دروغین توسط کاربران اینترنت (بعضا سازماندهی شده توسط حکومت های اقتدارگرا مانند روسیه)، و مهم تر از آن باور بسیاری به حقیقی بودن این اخبار بود. اما اگر توجیهاتی از جمله عدم آگاهی و یا تحمیل از بالا در دورانهای گذشته می توانست قابل تامل و حتی پذیرش بودند، اما این توجیهات در دنیای آزادِ کنونی و امکانات گسترده دنیای مجازی، قابل قبول نمی تواند باشد.

این واقعیت را حتی علی خامنه ای نیز متوجه شده است، زمانی که وی در سخنان روز دوشنبه ۵ مهر ۱۴۰۰ از جوانان طرفدار خود می خواهد که دنیای مجازی فعال باشند و در جهت پاسخگویی به گفته خود «ابهام پراکنی و دشمنی با جمهوری اسلامی» کاری «جهادی» کنند.

 در واقع وی نیز می داند که فقط با تکنولوژی فیلترینگ و ایجاد جو ارعاب و وحشت، نمی تواند دنیای مجازی را در ایران محدود کند و جوانان را از دست یابی به دنیای آزاد بازدارد. همانطور که جمع‌آوری آنتن های ماهواره ای نیز هیچگاه نتوانست مانع دسترسی مردم به برنامه های تلویزیونی و رادیویی دنیای آزاد شود.