افزایش دما، آلودگی هوا و آتشسوزیها در زایمان زودرس و آسیبها به زنان و کودکان مرتبط است
۶ تحقیق جدید، همراه ۶۴ تحقیق سال ۲۰۲۰ تایید میکنند افزایش دما، آلودگیها و نزدیکی به آتش سوزی های جنگلی، نقص مادرزادی و زایمان زودرس را در پی داشته است. کودکان در این شرایط دچار چاقی شدند و بیشتر از همیشه درگیر بیماری بودهاند.
روزنامه گاردین که ۶ تحقیق تازه را بررسی کرده است مینویسد: دانشمندان دریافتند افزایش دما با افزایش سریع وزن در نوزادان مرتبط است و خطر چاقی در ادامه زندگی، آنان را تهدید میکند. دمای بالاتر همچنین با زایمان زودرس مرتبط است که میتواند اثرات ماندگار روی سلامتی کودکان داشته باشد. در جای دیگری از تحقیقات میخوانیم: قرار گرفتن در معرض آلودگی حاصل از آتش سوزیهای جنگلی، مخاطرات مربوط به نقایص مادرزادی را دو برابر میکند. آنچه در این تحقیقات مهم است این است که تمامی مطالعات مرتبط و مهم شامل ۶۴ تحقیق در سال ۲۰۲۰ گرچه هر یک از زاویهای موضوع گرمایش جهانی را مورد بررسی قرار دادهاند اما کاملا همسو یکدیگر را تایید میکنند. تحقیق مرتبط بین افزایش دما و افزایش وزن کودکان که توسط دانشگاه اسراییلی اورشلیم انجام شده است، این اتفاق را یک مکانیسم احتمالی تعریف میکند که وقتی دمای محیط بالاتر است، چربی کمتری برای حفظ دمای بدن سوزانده میشود. گفته شده است که ۱۸ درصد کودکان در جهان دچار وزن اضافه یا چاقی هستند.
شیوع چاقی در کودکان ایرانی بر اساس آمار اعلام شده در دی ماه ۶۹ طبق اظهارات معاون وزیر بهداشت دولت، دو برابر شده بود. این یعنی افزایش چاقی کودکان تا ۲۰ درصد. علیرضا رییسی در مقام معاونت وزارت بهداشت، تمام این آمارها را ناشی از افزایش مصرف شکر توصیف کرده بود و آن را مرتبط با تغذیه نامناسب در نظر گرفته بود. در آخرین آمارها از مهر ۱۴۰۰ در ایران که از طرف یک مقام مسوول ورزش تهران عنوان شده است، او آمار تازه در کودکان را ۲۴ درصد عنوان کرد که با شرایط پیشآمده پس از همهگیری کرونا تا ۳۰/۴درصد افزایش یافته است. تغییر بحرانی ۵۰ درصدی نسبت به آمار زمستان سال ۹۶ در ایران. این مقام ورزشی نیز به یک نکته انحصاری برای اعداد تازه اشاره میکند: کم تحرکی.
در تحقیق دیگر تازه در کالیفرنیا، دانشمندان ۲ میلیون تولد را بررسی کردند که ۴۰ درصد آنان مربوط به مادرانی بود که در فاصله ۱۵ مایلی آتشسوزی و آلودگی هوای ناشی از آن زندگی میکردند. آنها دریافتند که خطر نقص مادرزادی در مادرانی که در سه ماههی اول بارداری و در مناطق نزدیک به آتشسوزیها زندگی میکردند ۲۸ درصد افزایش داشته است.
نقص مادرزادی گاستروکسیز (gastroschisis) نوعی نقص مادر زادی در نوزادان است که در آن نوزاد با بعضی یا همه رودههای خود در خارج از بدنش متولد میشود. آمار این نقص مادر زادی در کشور آمریکا ۲۰۰۰ تولد در سال است اما موارد جهانی در حال افزایش است. بو یانگ پارک از دانشگاه کالیفرنیا میگوید: پیشبینی میشود قرار گرفتن انسانها در معرض آتشسوزی در دهههای آینده افزایش یابد. بنابراین در ک کامل پیامدهای منفی بهداشتی مرتبط با آتشسوزیها حیاتی هستند.
یک فوق تخصص کودکان در ایران که که ریاست هیات مدیره یکی از موسسات حمایت از کودکان در ایران را به عهده دارد میگوید: «یكی از ایرادهای جدی در ایران ثبت نشدن تعداد بیماران با ناهنجاری های مادرزادی است، بنابراین آمار دقیقی از كودكان مبتلا به ناهنجاری مادرزادی در این خصوص نداریم.» صلاح الدین دلشاد در ادامه این گفتگو که اسفند ۹۶ با ایرنا انجام شده است میگوید: «اطلاعاتی كه ما از استان های كشور در این چند ساله از راه اندازی موسسه به دست آوردیم نشان میداد كه تقریبا بین ۶ تا ۷ درصد كودكان كشور با ناهنجاریهای مادرزادی به دنیا می آیند كه این رقم در رابطه با برخی ناهنجاری ها افزایش پیدا می كند.»
در ایران و از آخرین آمارهای مربوط به آذر ۹۶، متخصص ژنتیک پزشکی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به خبرنگار ایمنا گفته است: «نزدیک به ۵۰ درصد سقطها و معلولیت ها ژنتیکی هستند و سالانه ۳۰ هزار کودک با اختلالات ژنتیکی در کشور متولد می شوند.» این به معنای حدودی ۶۰ هزار تولد کودکان با شرایط نقص مادر زادی به صورت سالیانه در ایران است. آخرین آمار تولدها در ایران بر اساس مرکز آمار ایران در سال ۹۹، یک میلیون و صد و چهارده هزار نوزاد است. اما چرا آمار ناتوانیها و محدودیتها مهم هستند؟ بر اساس مطالعات سازمان بهداشت جهانی، افراد کم توان از نظر حرکتی یا ژنتیکی ۵۰ درصد بیشتر از افراد عادی از هزینههای مربوط به تامین بهداشت و سلامت رنج میکشند. ۴ تا ۱۰ برابر بیشتر احتمال دارد که خشونت را تجربه کنند. سه برابر بیشتر از افراد عادی در معرض آزار جنسی قرار دارند و دو برابر بیشتر از دیگر افراد جامعه ممکن است دچار سوتغذیه شوند. همه اینها در حالی است که ۸۰ درصد کودکانی که با نوعی نقص متولد میشوند در کشورهای کم درآمد قرار دارند.
دو مطالعه دیگر از این شش تحقیق به رابطه افزایش دما و زایمان زودرس مرتبط هستند. یک مطالعه در استرالیا و بر روی یک میلیون زن باردار از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۴ انجام شد و نشان داد که ۳ درصد از آنها نوزادان خود را پیش از ۳۷ هفتگی به دنیا آوردند. کسانی که در هفتهی پیش از تولد در 5 درصد گرم ترین نقاط ایالتها بودند، ۱۶ درصد بیشتر در خطر زایمان زودرس قرار داشتند. به طور چکیده محققان در این بخش میگویند: خطر زایمان زودرس احتمالا با افزایش دما در جهان و موج های گرمایی افزایش مییابند. مطالعه دوم در تگزاس آمریکا ۲۰۰ هزار تولد را از ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۱ بررسی میکند. این تحقیق نشان داد خطر تولد زودرس در روزهای بعد از روزهای گرم ۱۵ درصد بیشتر است. این خطر برای زایمان بسیار پیش از موعد بیشتر بوده. نوزادانی که پیش از هفته بیست و هشتم به دنیا آمدند سه برابر بیشتر بود و همچنین برای مادران در نقاط محروم، ۲۰ درصد بیشتر.
آنچه مشخص نیست این است که معلوم نیست چگونه گرما میتواند باعث زایمان زودرس شود. یک احتمال که در تحقیق بیان شده این موضوع است که احتمالا زایمان زودرس به دلیل ترشح بیشتر هورمون های محرک زایمان باشد که هم جان زنان باردار و کودکانشان در مخاطره قرار میدهد. ۶ تحقیق جدید در کنار ۶۴ مطالعهای که در سال گذشته و بر روی ۳۴ میلیون تولد انجام شد، نشان داد که افزایش دما و آلودگی هوا میتواند بر وزن کم کودکان در هنگام تولد و تولد زودرس و همینطور مردهزایی مرتبط هستند. یکی از محققان گفته است: «در حال حاضر با نسلی روبرو هستیم که از بدو تولد ضعیف شدهاند.»
در ایران چندی پیش یک متخصص زنان به خبرگزاری ایمنا گفت: زایمان نرمال ۴۰ هفته طول میکشد و اگر پیش از هفته سی و هفتم این اتفاق بیافتد به این معناست که زایمان زودرس اتفاق افتاده است. در این گفتگو فاطمه بحرینی به عومل فیزیولوژیک در زایمان اشاره میکند از جمله پاره شدن کیسه آب، استرس و عفونت در مادران، گشاد شدن بیش از حد رحم، اما در واقع اینها به نظر بیان معلولها ست و نه علتهای واقعی. چرا که کسی انکار نمیکند، زایمان رودرس در ایران افزایش یافته است. در یک تحقیق که دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی درباره شیوع زایمان زودرس در سال ۹۴ منتشر کرده است، میزان شیوع آن را ۷/۳ درصد میداند. مطالعات مربوط به زایمان زودرس در ایران غالبا بر اساس کلیات موضع پزشکی انجام شده و مطالعه تطبیقی بین شهرهای در معرض افزایش دما، آتشسوزی جنگلی یا آلودگی هوا انجام نشده است. این حلقه مفقودهای ست که در خلا آن تنها میتوان به افزایش موارد زایمان زودرس در کشور اشاره کرد. در یک اظهار نظر که یک فوق تخصص کودکان، آبان ۹۸ با خبرگزاری مهر مطرح کرد، ۶۰ تا ۸۰ درصد مرگ نوزادان در سال را بر اثر زایمان زودرس اعلام میکند. بسیار جالب است که در این گفتگو آقای تیمور زاده، ۳۰ درصد موارد مرگ نوزادان زودرس را به دلیل وضعیت سلامت مادر و ۷۰ درصد مرگها مرگ را خود به خود و بدون دلیل میداند!
ایران یکی از کشورهای معدودی است که شمار آتشسوزی های زیست محیطی شامل جنگل و مناطق کوهستانی در شرایط بسیار بحرانی قرار دارد. تنها یک آمار از آتش سوزی جنگلی در ایران نشان میدهد که بیش از ۲۱ هزار هکتار از جنگلهای ایران در سال ۹۹ درگیر آتشسوزی بودهاند و سالانه ۵ برابر مساحت شهر ساری از جنگلهای ایران در آتشسوزیها از بین میرود. موضوع آلودگی هوا در شهرهای بزرگ ایران نیز بحران دیگری است که توجه ضروری و مهم سازمانهای تصمیم گیرنده و مراکز دانشگاهی را باید به این موضوع جلب کند که بر اساس تحقیقات جهانی، پیامدهای اثر گذار بر زندگی و مرگ زنان و کودکان در ایران به ویژه دسترسی به بهداشت برای زنان، اکنون در چه وضعیتی قرار دارد.
سوزاندن سوختهای فسیلی باعث ایجاد بحران آب و هوایی و همینطور آلودگی نیز میشود. مطالعه جدید در دانمارک که بر روی ده هزار زوج که میخواستند به طور طبیعی باردار شوند نشان داد که افزایش چند واحدی ذرات آلوده، کاهش ۸ درصدی باروری را در پی داشته است.
اقدام فوری در این شرایط بسیار بحرانی برای ایران، دست کم توجه به نتایج تحقیقات جهانی و الگوهای تجربه شده است. پذیرش نتایج میتواند واکنش متفاوتی را برای مراقبت از زنان باردار و کودکان در معرض خطر، در استراتژی های کلان تعریف کند.
اما در کوتاه مدت، اقدام حیاتی دیگر این خواهد بود که تمرکز تحقیقات مرتبط با زایمان زودرس، بیماری های کودکان و چاقی در تعداد موثری پایان نامه دکترا و مطالعات بینا رشتهای بر اساس مقایسههای تطبیقی در شهرهای مختلف و مراکز نزدیک به آتشسوزی یا در معرض آلودگی به سوختهای فسیلی مورد توجه قرار گیرد و تعریف شود. بدون انجام تحقیقات تطبیقی و مقایسهای کافی، نه شناسایی تبعیض بهداشتی امکان پذیر است و نه مدیریت بحران معنایی خواهد داشت.
پینوشت: در این مقاله از گزارش گاردین در ارائه نتایج ۶ تحقیق اخیر در جهان برای مقایسه با وضعیت ایران استفاده شده است. لینک گزارش گاردین:
https://www.theguardian.com/environment/2022/jan/15/global-heating-linked-early-birth-damage-babies-health?CMP=Share_AndroidApp_Other
