طبقه سقوط کرده و طبقه گرانیگاه درایران (بخش اول)، ابوالفضل محققی

طبقه سقوط کرده اصلی‌ترین نیروی اعتراضی جامعه است

تازه از ایران برگشته زمانی کارخانه کوچکی داشت و به اصطلاح کارآفرین بود. اما چند سالی می شود که بخاطر بچه هایش به خارج مهاجرت کرده فعال اجتماعی، فرهنگی است. می پرسم چگونه دیدی وضعیت مردم و وضعیت معیشت در ایران را؟ می گوید برای عده ای جهنم! برخی برزخ و برای تعدادی نه چندان کم بهشت است.

باید بروی از نزدیک ببینی. ببینی! چگونگی جابجایی عجیبی که در ساختار اجتماعی صورت گرفته است. طی این چهل سال چهره و بافت جامعه کاملا تغییر کرده و دگرگون گردیده است. من دید خودم را نسبت به این جابجایی طبقات و نقشی که امروز در عرصه های مختلف ایفا می‌کنند دارم. می‌خواهی قبول کن! می‌خواهی نکن! در این چند ساله اخیر بخصوص بعد حوادث سال هشتادوهشت بویژه دوران احمدی نژاد و بعد او با وجود پول زیاد تغیرات جدی در بافت جامعه و نقش اقشار اجتماعی صورت گرفته. غنی شدن یک بخش و به فقر نشستن بخش دیگر کاملا مشخص است.

از بافت اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی گرفته تا روابط فامیلی،روانشناسی مردم و رابطه بین آدم ها!چیزی میگویم چیزی می‌شنوی! امری که باید بدقت تجزیه و تحلیل گردد. در این مدت میتوان گفت طبقه متوسط ایران باسرعت عجیبی از جایگاه قبلی خود ازهر نظر که نگاه کنی فاصله گرفته بهتر است بگویم سقوط کرده به بخش محروم و کم در آمد جامعه که دخلش کفاف خرجش را نمی کند پیوسته است.

این بخش از جامعه هرروز نسبت به روز قبل به درجات مختلف به خط فقر وزیر خط فقر سقوط می کند و متاسفانه در این سقوط هویتش هر روز کم رنگ تر و کم رنگ تر می گردد. برایت پروسه این سقوط اخلاقی را خواهم گفت.این که چه کسانی بدنه اصلی و ساخت طبقه متوسط در ایران را تشکیل می دادند؟امروز در کجا قرار می گیرند. طبقه متوسطی که عمدتا بخش کارمندی حقوق بگیر دولتی ،بازنشستگان ،تا حدودی کسبه، پیشه وران کم بنیه و بخشی از طبقه فنی و صنعتی کارگران را شامل می شد.

طبق یک آمار نه چندان دقیق! مرکز آمار چند سال قبل حدود دونیم میلیون کارمند دولت که نیرو های نظامی شامل این آمار گیری نمی شدند در ایران وجود داشته که حقوق بگیران دولتی را تشکیل می دادند با احتساب حدود یک میلیون و نیم نفر بازنشستگان و بخشی از کارگران. آمار ها دقیق نیست هدفم نیز دادن آمار نمی باشد! بلکه ترسیم سیمای امروز ایران. چگونگی تقسیم جمعیت و دسترسی آن ها به منابع مالی و تاثیر تورم و گرانی روی اقشار مختلف است.

پاسخ دادن به این صحبتی است که مرتب می شنوی “گرانی است! اما مردم زندگیشان را می کنند. یخچال ساید بای سایدشان را می گیرند. آخرین مدل تلفن های هوشمند را دارند. تلویزیون شصت و دو اینچ تو خانه هاشون است.تفریحشان را دارند. شمالشان را می روند! هزاران ویلا در شمال می سازند.در ترکیه خانه می خرند! برای کنسرت تتلو به گرجستان هجوم می برند. پس این ها کیا هستند ؟”

این بار تلاش کردم تا حد ممکن به این مردم ،جامعه و نحوه دسترسی افراد به امکانات پولی و دسترسی آن ها به دیگر امکانات اجتماعی دقیق شوم. طبقه متوسط کارمندی با احتساب خانواده هایشان رقمی بالغ بر سی میلیون نفر را تشکیل می‌دهند. این بخش از جمعیت بیشتر کسانی هستند که در حرکت اعتراضی سال هشتاد و هشت نه با شعارهای اقتصادی! بلکه با شعار رای من کو؟ عمدتا در شهرهای بزرگ به خیابان ها آمدند. خواهان آزادی های سیاسی ،اجتماعی و تغییر در ساختار حکومتی و قانون اساسی بودند.

در زمانی که هنوز حکومت انتظار چنین بر آمد وسیع را نداشت. نیروهایش از چنین کیفیت و نظمی برخوردار نبودند. وحشتناکترین و در عین حال بیدار کننده ترین روزها برای حکومت. معترضان دیروز متاسفانه طی همین ده ساله اخیر بدلیل تنگنای اقتصادی و فشارهای حکومتی سازمان یافته! بصورت سیستماتیک از جایگاه طبقه متوسط سقوط کرده و در کنار اقشار بی بضاعت چه از نظر اقتصادی و چه فرهنگی قرار گرفته اند. این بخش جامعه اصلی ترین نیروی اعتراضی جامعه بوده و هستند! هر میزان تظاهرات اعتراضی که در جامعه وجود داشته و دارد ناشی از همین طبقه تحت فشار سقوط کرده به زیر خط فقر است. نگاه کن به ترکیب تظاهر کنندگان! به اعتراضات معلمان! به بازنشستگان ،به تظاهرات اصفهان و اهواز و کشته شدگان این اعتراضات هر چه که صورت می گیرد توسط همین بخش از جامعه است.

اگر صحبت از بیکاری است عمدتا فرزندان همین بخش جامعه است با تحصیلات دانشگاهی اما بیکار. فحشاء اعتیاد، درگیری های خانوادگی ، عارضه های روانی ،پرخاشگری ، ناامیدی، فرار تحصیلکردگان، نخبه ها، تماما عوارضی است که طی این سالها واین سقوط بوجود آمده است. اما بگذار قبل از این که به بازگوئی دید های خود از این طبقه متوسط سقوط کرده بپردازم. برشی بزنم به آن بخش از جامعه که جایگزین این طبقه متوسط کلاسیک سقوط کرده شده است.

ادامه دارد

«مقالات و دیدگاه های مندرج در سایت شورای مدیریت گذار نظر نویسندگان آن است. شورای مدیریت گذار دیدگاه ها و مواضع خود را از طریق اعلامیه ها و اسناد خود منتشر می کند.»