در نقد داعیههای رهبریجویانه و انحصارطلبانه متن منشور
تشکیل جمع هشت نفره (علیرغم این نقد که سلبریتیها میتوانند سفیران جنبش باشند نه رهبران آن)، یک قدم رو به جلو بود و نوشتن منشور قدمی دیگر رو به پیش است.
هر قدر بخش ۱۷ مادهای (علیرغم برخی کاستیها و یا ابهامهایش)، من به عنوان یک فعال سیاسی را به خود نزدیک میکند، داعیههای رهبریجویانه و انحصارطلبانه متن مرا از آن دور میکند. در چهار جای متن، این جمع تلویحا خودش را شورای انقلاب و شورای ملی گذار (که میتوان آن را شورای گذار ۲ نامید)، میداند…
جامعه ایران جامعه متکثری است و این دوستان هم میتوانند نماینده بخشی از جامعه و جنبش ایران باشند. اما این «خود مرکزبینی» و «خود رهبرپنداری» یک ایراد بزرگ است.
مشکل دیگر این متن «خارجمحوری» و «خارجیمحوری» است…
جمهوریخواهان تحولخواه که خواهان گذار از حکومت دینیاند، نه به امید اصلاحات از داخل حکومت ایران هستند و نه به دنبال امیدزایی و در واقع سراب آفرینی نسبت به نقش دولتهای خارجی. تجربه برخورد دولتمردان خارجی در همین چند ماه نیز آموزنده است…
منشور شش نفره دو بخش کلی دارد: یکی بخش اصول ۱۷ مادهای و دیگری داعیههای سیاسی که در لابلای متن وجود دارد.
در چهار جای متن، این جمع تلویحا خودش را شورای انقلاب و شورای ملی گذار (که میتوان آن را شورای گذار 2 نامید)، میداند: جایی که خودش را متصدی تشکیل کمیتههای تخصصی گذار از ج.ا میداند – جای دیگری که خود را مسئول نتیجهگیری از مبارزات مدنی مردم ایران تلقی میکند- موردی که خود را مسئول تشکیل دولت انتقالی میداند- و جایی که از دولتهای خارجی میخواهد از این منشور و سازماندهی پس از آن حمایت کنند.
مشکل دیگر این متن «خارج محوری» و «خارجی محوری» است که در نقد نشست جرج تاون هم گفتیم. در آنجا مسیح علینژاد از روی متنی که ظاهرا جمع هشت نفره را نمایندگی میکرد، خواند که امیدوارند زندانیان آزاد شوند و به مبارزات خارج از کشور بیپوندند(!؟). در حالی که در دیگاه بنده به عنوان یک جمهوریخواه تحولطلب مسئله کاملا برعکس است. در اینجا هم تصریح میشود که این منشور ابتدا بر فعالیتهای خارج از کشور تکیه میکند که میتواند زمینه را برای مشارکت کنشگران داخل کشور فراهم کند. اینجا هم مسئله به گمان بنده وارونه دیده میشود.
در سراسر متن نگاه گرهگشایی از داخل و با اتکاء به جنبش داخل وجود ندارد و از خارجیها توقع دارند که با فشار به ج.ا آن را وادار به لغو حکم اعدام، آزادی زندانیان سیاسی و… بکند و یا سفرای ج.ا و وابستگان آن را اخراج کند. فرض بگیریم سفرای ج.ا هم اخراج شدند، بعدش چی؟
همانطور که توقع تغییر از درون سیستم (اصلاحات) یک سراب است، ایجاد توقع نسبت به مشکلگشایی خارجیها هم یک سراب است. خارجیها میتوانند حمایت کنند و کاتالیزور و تسهیلگر باشند ولی نقش اصلی راهبردی را جنبش داخل دارد. تجربه برخورد دولتمردان خارجی در همین چند ماه نیز آموزنده است. مسئول روابط خارجی اتحادیه اروپا به خبرنگار بی بی سی گفت سر و صدای خیابان نمیتواند قوانین ما را تغییر دهد!(او تظاهرات دهها هزار نفری معترضان ایرانی را سرو صدا میداند!). بنابراین نباید ملت را به هیچ سرابی دلخوش کرد.
با توجه به اینکه آقای اسماعیلیون نویسنده هستند توقع نداشتیم متن دارای ایرادات ادبی باشد. ماده اول از مواد هفدهگانه دارای اشکال ادبی است. جملهای شروع شده و بدون اینکه فعلی داشته باشد جمله بعدی آمده است.
گفتگوی بی بی سی با رضا علیجانی
https://t.me/rezaalijani41
