پس از شکست اعراب به رهبری مصر از اسرائیل در جنگ معروف به ۶روزه(۱۹۶۷)، بیان یک اظهار نظر خصوصی از مقامات شوروی از پشت صحنه جنگ پرده برداشت:
«ما در شوروی تصور میکردیم اسرائیل در جنگ با اعراب با مشکل روبرو خواهد شد و در نتیجه آمریکا با کلیهی کشورهای اسلامی درگیری پیدا خواهد کرد و خاورمیانه بصورت ویتنام دیگری برای آمریکا در خواهد آمد.ولی ما اسرائیلیها را دستکم گرفته بودیم و روی مصریها بیش از اندازه حساب میکردیم».
کمکاری شوروی در جنگ شدیداً اعراب را عصبانی کرده بود.آنها بعدها اقدامات سیاسی متعددی برای بازیابی اعتماد اعراب انجام دادند.در مصر جمال عبدالناصر خود را پس از شکست در جنگ بازیابی کرد.او دستور بازداشت مارشال عامر را بعنوان یکی از کودتاچییان و عوامل شکست صادر کرد.
عامر بعدها پیش از خودکشی در متن وصیتنامهی خود:
«جمال عبد الناصر را به فراموش کردن هدف اصلی انقلاب که تأمین زندگی شایسته برای مردم مصر بود متهم ساخت.او بیان داشت:
بزرگی یک رهبر در این است که طاقت انتقاد را داشته باشد و در مواقع سخت تعادل روحی خود را از دست ندهد.کسی که آزادی بیان را از بین میبرد، تمامی یک ملت را تضعیف میکند».
ارتش مصر برای بازیابی خود به سلاح نیاز داشت.برژنف رهبر شوروی از ناصر راضی بود. «او شجاعت و ارادهی ناصر را برای منافع شوروی دارای ارزش فوقالعاده میدانست».
در عین حال شوروی هیچگاه حاضر نبود بخاطر چشمان قشنگ اعراب خود را با آمریکا درگیر سازد.
شوروی تقابل با اسرائیل را کارت بازی خویش کرده بود.آنها از سرسختی و مقاومت اسرائیل در برابر عقبنشینی از سرزمینهای تصرف شده در سال۱۹۶۷ ناراضی بودند.لیکن دلیل اصلی نارضایتی آنها بهنتیجه نرسیدن مذاکراتشان با آمریکا درباره قرارداد منع گسترش سلاحهای هستهای بود.
شوروی به هیچوجه حاضر نبود حمایت از جمال عبدالناصر را رها کند زیرا او تنها عامل پیشبرد اهدافش در خاورمیانه بود.
جمال عبدالناصر پس از کشوقوسهای فراوان با اسرائیل علیرغم وضع اقتصادی شکننده و نارضایتی طبقات مختلف، تهاجمی فرسایشی را آغاز کرد.هرچند با واکنشهای سریع اسرائیل هربار به شکست ختم شد.
ناصر بار دیگر به شوروی پناهنده شد تا سلاحهای بیشتر و جدیدتری در اختیار گیرد.اما او بارها از تاخیر شوروی دچار یاس و سرخوردگی شد.
او در یک گفتگو با مشاورانش گفت:
«از روسها قطع امید کردهام».ناصر اعتمادش به شوروی بکلی مخدوش شده بود.
فشارهای روحی و جسمی مرگ ناصر را رقم زد و انورسادات جایگزین او شد.سادات تصمیم گرفت دوباره به شوروی برود.
سادات نیز پاسخ مشابهی دریافت کرد:
«ما بشما سلاح میدهیم، اما نه سلاح تهاجمی،هواپیما موشکانداز نیز تنها با شرط کسب اجازه قبل از هر استفاده!»
سادات نیز این شروط را نپذیرفت و با دستخالی به مصر بازگشت.
بعدها برژنف از سادات خواست تا با چشمپوشی از اعدام جاسوس بزرگ شوروی در مصر، سلاحهای مدنظرش را دریافت کند.اما باز در عمل شورویها تأخیر بخرج دادند و همین عامل اخراج ۲۰هزار مستشار شوروی از مصر شد.
در جنگ سال۱۹۷۳«یوم کیپور»با حضور انورسادات، نبود برتری هوایی برای مصر عامل پیشروی سریع نیروهای ذخیره اسرائیل شد و آشفتگی وحشتناک ابتدایی ارتش اسرائیل بسرعت رفع شد.
تصادفی نبود که روسها از دادن جنگنده میگ۲۳ به اعراب خودداری می کردند.علت آن بود که در پشت پرده با آمریکا توافق داشتند.
اسرائیل پس از بازیابی اولیه فورا بسراغ سوریه رفت و ۲۰سال پیشرفت و آبادانی را با حمله به زیرساختهای پالایشی،برقی و صنایع دمشق در طول ۳روز از بین برد!
روسها در نهایت با عبرت از جنگ قبلی بههنگام شکست قطعی اعراب فورا زمینه آتش بس را فراهم کردند و بدین ترتیب جنگ دوم مصر با اسرائیل نیز پایان یافت.
https://t.me/seyyedhashemfirouzi
