انتشار فایل صوتی با چراغ سبز خامنهای و توسط اصلاحطلبان
مینا مصطفوی
موسسه خاورمیانه در گزارشی که دهم اردیبهشت منتشر شد به بررسی زوایای انتشار فایل صوتی محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران و دو سناریوی احتمالی موثر پرداخت.
این موسسه با اشاره به آنکه ظریف زیرکترین ذهن سیاسی جمهوری اسلامی است میگوید: «زمانبندی انتشار این فایل دقیقا چند روز قبل از آغاز دور بعدی مذاکرات هستهای در وین که احتمالا آخرین شانس ایران برای لغو تحریمها قبل از انتخابات ماه ژوئن بود و همچنین دو یا سه هفته قبل از ضربالاجل ۱۱ مه که روز ثبت نام کاندیداهای ریاستجمهوری است انجام شده و قابل توجه است.»
موسسه خاورمیانه در ادامه با توجه به کارنامه ۴۲ ساله رژیم در «دروغ گویی» و «لاپوشانی»، همچون «انکار» سرنگونی هواپیمای اوکراینی که در ژانویه ۲۰۲۰ اتفاق افتاد میگوید: «مردم ایران دیگر خریدار این نوع داستانها نیستند و انتشار این فایل به احتمال قوی توسط خود ظریف و اصلاحطلبان در راستای گرم کردن تنور انتخابات و اعمال فشار بر روی آمریکا برای لغو تحریمها صورت گرفته است».
با توجه به این گزارش، احتمال زیادی وجود دارد که انتشار این فایل «توسط ظریف» و با «چراغ سبز خامنهای، رهبر ایران» هماهنگ شده باشد که در این صورت این پرسش مطرح میشود که آیا خامنهای حاضر به قربانی کردن دیپلمات خوشزبان خود که قادر است با لبخند از زشتترین سیاستهای جمهوری اسلامی دفاع کند خواهد بود؟
در سناریوهای مطرح شده، این موسسه میگوید اولین احتمال به «لغو تحریمها» پیش از انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ مرتبط است. اگر چنین اتفاقی بیفتد، موضوع ریاست جمهوری ظریف منتفی است زیرا ظریف رییس جمهور تندرویی برای راضی نگه داشتن رژیم و سرکوب مخالفان نخواهد بود و باید انتظار این را داشت که پس از روی کار آمدن «رییس جمهور جوان و حزباللهی»، گزینه اتهامات جاسوسی و مجازات ظریف در دستور کار قرار گیرد.
در دومین سناریو، اگر تحریمها لغو نشوند، ظریف احتمالا برای نجات جان خود به یکی از کشورهای خارجی پناه خواهد برد. او سپس تبدیل به سخنگوی رژيم در خارج از کشور شده و به عنوان بازوی پروپاگاندای جمهوری اسلامی، برای بقای رژیم فعالیت خواهد کرد.
در پایان این گزارش با اشاره به «نظامی شدن» جمهوری اسلامی، اضافه کرد: «خامنهای به این نتیجه رسیده است که بازی اصلاحطلب-تندرو در کشور دیگر خریدار ندارد و برای حفظ رژیم باید پایگاه پشتیبانیاش متشکل از تندروهای مذهبی باشد.» گفتنی است گروه مطالعات افکارسنجی ایرانیان اخیرا با انتشار گزارشی اعلام کرده بود ۷۸ درصد ایرانیان تصمیم به «تحریم انتخابات» ماه ژوئن دارند.
انتشار فایل صوتی و جنجالبرانگیز ظریف پیامدهای فراوانی در داخل و خارج از ایران به همراه داشت.
در خارج از ایران، عدهای از سناتورها و نمایندگان جمهوریخواه در کنگره به دلیل «افشای اسرار نظامی» خواستار استعفای جان کری، وزیر خارجه دوران باراک اوباما شدند. ماریا زاخاروا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه نیز با انتقاد ضمنی از سخنان ظریف، این اظهارات را به «اظهارات نسنجیده» توصیف کرده بود.
در داخل ایران، واکنشهای تندی نسبت به «افشای اطلاعات طبقهبندی شده» صورت گرفت؛ برخی از نمایندگان مجلس همچون حسین حقوردی، نماینده شهریار خواستار استعفا و یا استیضاح ظریف شده بودند. پس از آن، حسامالدین آشنا، رئیس «مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری» به اتهام دست داشتن در انتشار این فایل از سمت خود استعفا کرد و ۱۵ نفر از عوامل مرتبط، توسط قوه قضاییه «ممنوعالخروج» شدند.
حسن روحانی، رییس جمهور ایران نیز با «توطئه» نامیدن انتشار این فایل، خواستار برخورد«قاطعانه» وزارت اطلاعات با افراد خاطی شد. از سوی دیگر، خامنهای در اولین واکنش خود به این فایل صوتی روز یکشنبه ۲ مه ۲۰۲۱، اظهارات او را «مایه تاسف» و «خطای بزرگ» خواند و تاکید کرد که در سیاست خارجی، وزارت امور خارجه تصمیمگیرنده نیست. ظریف تنها ساعاتی پیش از واکنش خامنهای در یک پست اینستاگرامی از خانواده قاسم سلیمانی عذرخواهی کرده بود و پس از واکنش رهبر ایران، با انتشار پستی جداگانه در صفحه اینستاگرام خود با اظهار «تاسف» نسبت به انتشار «دزدانه» و «تقطیعشده» نقطه نظرات شخصیاش اظهار داشت بیانات خامنهای «ختم کلام» و «نقطه پایانی» هر نوع بحث کارشناسی است.
