امتداد-گروه اجتماعی: خلیج گرگان بزرگ ترین خلیج دریای خزر است که بر اثر پیشروی و گسترش شرقی رشته ساحلی شبه جزیرهٔ میانکاله در جنوب شرقی دریای خزر تشکیل شدهاست. بسیاری این خلیج را عروس خزر می نامند. خلیج گرگان تنها خلیج دریای خزر در محدوده جغرافیایی ایران و بین دو استان مازندران، شهرستان بهشهر و استان گلستان، شهرستان بندرگز است.
خلیج گرگان در سال ۱۳۵۴ به همراه تالاب میانکاله و لپوی زاغمرز (در استانهای گلستان و مازندران) به عنوان نخستین مجموعه تالاب بینالمللی جهان در فهرست تالابهای کنوانسیون رامسر به ثبت رسید تا ثابت شود نه فقط این خلیج، بلکه نواحی اطراف آن شامل شبه جزیره میانکاله (پناهگاه حیاتوحش) و تالاب بینالمللی گُمیشان یک مجموعه ارزشمند زیستمحیطی است.
خلیج گرگان بخشی از پناهگاه حیات وحش میانکاله محسوب میشود. خلیج گرگان در واقع بزرگ ترین خلیج دریای خزر است که به گفته کارشناسان در حال خشک شدن و تبدیل به یک تالاب مرطوب داخلی است. زایش تنوع زیستی در این منطقه از بین رفته و بدین گونه خلیج در معرض فقر غذایی و انرژی قرار گرفته است.
این خلیج با حداکثر عمق سه متر، خلیجی کمعمق محسوب میشود و تراز آب آن وابسته به دریای خزر است. در سالهای اخیر با کاهش سطح تراز آب دریای خزر، روند خشک شدن خلیج گرگان نیز آغاز شد و بر اساس آخرین بررسی صورت گرفته، حدود ۲۷ درصد از خلیج گرگان نسبت به زمان پرآبی آن خشک شده است.
تداوم افزایش روند گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی، نگرانیها نسبت به تداوم روند کاهش سطح تراز آب دریای خزر و به دنبال آن خشک شدن خلیج گرگان را دوچندان کرده است. حال به گفته کارشناسان خلیج گرگان در حال خشک شدن و تبدیل به یک تالاب مرطوب داخلی است. زایش تنوع زیستی در این منطقه از بین رفته و بدین گونه خلیج در معرض فقر غذایی و انرژی قرار گرفته است.
معاون پژوهش و فناوری پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی درباره وضعیت این خلیج میگوید، درصورت نبود اقدامات مبتنی بر راهکارهای دقیق علمی برای بهبود شرایط زیست بوم خلیج گرگان در جنوب دریای خزر، این خلیج در معرض تبدیل شدن به یک تالاب مرطوب داخلی است.
پیش از این نیز «اسماعیل مهاجر»، مدیرکل حفاظت محیط زیست در سال ۹۶ گفته بود منطقهای که به طور طبیعی چند صد هکتار آب داشته و زیستگاه برخی گونههای آبزی بسیار نادر و در حال انقراض مانند ماهی خاویاری است، اکنون با کم شدن ورودی آب و همچنین ورود فاضلاب شهری به تلی از آلودگی تبدیل شده است.
بر اساس بررسیهای صورت گرفته حدود ۲۷ درصد از خلیج گرگان خشک شده که ارزش زیستگاهی این میزان بیش از ۸۰ درصد ارزش زیستگاهی تمام این خلیج است. در واقع حساسترین واحد اکولوژیکی خلیج گرگان که منطقه زایش تنوع زیستی است از بین رفته و بر این اساس خلیج در معرض فقر غذایی و انرژی قرار گرفته است.
دلایل مختلفی برای خشک شدن خلیج گرگان مطرح میشود که از جمله تغییر اقلیم و گرمایش جهانی، برداشت بیرویه از سفرههای آبی اطراف خلیج، کاهش بارندگی و افزایش تبخیر که به گفته علیزاده، علت تمام اینها فقط سرشت سیریناپذیر انسان است که میخواهد هر آنچه در طبیعت وجود دارد را در اختیار خود درآورد.
در این گزارش ویدیویی در گفت و گو با «جمال قدوسی» ، کارشناس محیط زیست به بررسی آخرین وضعیت خلیج گرگان پرداخته ایم.
@emtedadnet
