تلگراف لندن: کلیشه‌های جنسیتی، زیان‌بار برای سلامت روان و علیه برابری جنسی

ترجمه بردیا موسوی

نتایج یک تحقیق جدید نشان می‌دهد که کلیشه‌های جنسیتی به سلامت روان کودکان و نوجوانان آسیب می‌زند. به گفته‌ی محققان، یافته‌های جدید از پیامدهای قابل توجه زیان‌بار در دنیای تفکیک شده‌ی نوجوانان دختر و پسر حکایت دارند. باورهایی شبیه «اون یک مرده و می‌تونه روی پای خودش بایسته» تا خوار نگریسته شدن به هویت‌های زنانگی، این‌ها همگی طیف وسیعی از عواقب زیان‌بار درونی سازی کلیشه‌های جنسیتی است که می‌تواند منجر به افسردگی شود. یک تیم بزرگ از محققان بهداشت عمومی جان هاپکینز بلومبرگ، در بزرگترین پروژه از نوع خود، با بیش از ۱۰ هزار پسر و دختر در رده سنی ۱۰ تا ۱۴ سال در گروه‌های کم درآمد صحبت کردند. کشورهایی نظیر چین، کنگو، اندونزی، اکوادور و بلژیک.

تحقیقات نشان دادند که کلیشه‌های جنسیتی به صورت مشخص از سن ۱۰ سالگی در ذهن نوجوانان ایجاد شده است و به طور بالقوه نه تنها آسیب‌رسان بودند بلکه مانع بزرگی در راه دست‌یابی به برابری جنسیتی تلقی می‌شوند. پروفسور کارولین مورو، رهبر هدایت کننده‌ی گروه تحقیقات به تلگراف گفت: یک یافته‌ی کلیدی وجود دارد و آن این است که کلیشه‌های جنسیتی پیامدهای قابل توجهی دارند. از جمله مورد خشونت واقع شدن، قربانی شدن و افسردگی. این ارتباط از این جهت قابل اعتناست که در سراسر جهان، تفکیک بسیار زیادی بین دنیای کودکان دختر و پسر وجود دارد و این دقیقا در زمانی که آنها به سن بلوغ می‌رسند، متوجه این موضوع می‌شوند که انتظارات متفاوتی از آنها وجود دارد.

این تحقیق که یک مطالعه جهانی از نوجوانان محسوب می‌شود و همراه با مقالات متعدد دیگری در مجله سلامت نوجوانان (geas) منتشر شده است، تعدادی از تاثیرات احتمالی کلیشه‌ها بر نوجوانان را بررسی می‌کند. به عنوان مثال نوجوانان مورد تحقیق از کشورهای چین، اکوادور، بلژیک و اندونزی، آن دسته از کلیشه‌های جنسیتی را که در آن جوامع، نهادینه شده است، مانند احترام به مردانگی سنتی یا بی‌ارزش فرض کردن خصوصیات زنانه، بیشتر احتمال دارد که افسردگی را تجربه کنند. آنها که تجربه‌های بیشتری از درک برابری جنسیتی را گزارش کرده‌اند، کمتر با تجربه‌ی افسرگی روبرو بوده‌اند. این یافته‌ها در میان دخترانی که که هم‌اکنون دوبرابر بیشتر از پسران افسرده هستند، به طور ویژه قابل توجه است. با این تحقیقات دکتر مورو و همکارانش نشان می‌دهد که کلیشه‌های جنسیتی برای پسر بچه‌ها نیز مشکل ساز است.

دکتر مورو در ادامه به تلگراف می‌گوید: شاید چندان شگفت‌آور نباشد که دختران و پسران جوان از نابرابری‌های جنسی آگاه باشند (انتظارات مختلف و فرصت‌ها). و البته ما به خوبی می‌دانیم که نابرابری‌های جنسی برای دختران زیان‌بارتر است. در عین حال این تنها مطالعه‌ای نیست که ما را نسبت به سیستم‌های نابرابر جنسیتی و چگونگی زیان‌بار بودن آن برای پسران آگاه‌تر می‌کند.

جدا از خطر افسردگی، یک مطالعه که در اندونزی و بین ۳۲۰۰ داوطلب پسر انجام شد، نشان داده است که پسرها بیش از دخترها حس نادیده انگاشته شدن را تجربه کرده‌اند یا در خانه شاهد خشونت بوده‌اند. این موضوع به گفته‌ی محققان، آنها را بیشتر در معرض برخورد شدید با هم سالان خود به ویژه پسران قرار داده بود. دکتر آستا رامیا یکی از دستایاران این پژوهش می‌گوید: مردان اجتماعی شده و تطبیق یافته با ایده‌ی مردانگی سنتی، ممکن است آن را از راه خشونت ورزیدن به دیگران نشان دهند. او می‌گوید: هنوز معلوم نیست چرا پسرها بیشتر شاهد خشونت خانگی بوده‌اند اما در عین حال باید پذیرفت که انتظارات در مورد آسیب‌پذیری کودکان می‌تواند متفاوت باشد.

این طور گفته می‌شود که پسرها پسر هستند و باید خودشان آن را درک کنند، از خودشان محافظت کنند که همین ناشی از کلیشه‌های قدیمی درباره‌ی انتظارات از پسران و دختران است و البته که زیان‌بار نیز است. تیم تحقیقاتی می‌گوید: گرچه یافته‌های تحقیقات در زمینه‌های مختلف، متفاوت است، اما روشن است که مداخله‌ها در مراحل خاص از زندگی کودکان می‌تواند تفاوت‌های واقعی در نگرش آنها به جنسیت و برابری ایجاد کند و به طور بالقوه موجب حفظ سلامت روان آنها در آینده شود.

پروفسور رابرت بلوم یکی از محققان در این تحقیق می‌گوید: نوجوانی، پنجره‌ای از فرصت‌هاست تا آنها بتوانند هویت و رفتارهای خود را ارزیابی کنند و با کلیشه‌هایی روبرو شوند که ممکن است بسیار آسیب زننده باشد. او می‌گوید: یافته‌های ما همچنین نشان می‌دهد که برای بسیاری از جوانان ، به چالش کشیدن هنجارهای نهادینه شده از جنسیت، می‌توانند ناراحت کننده به نظر برسد. برای این‌که سازگاری با روش‌های سنتی در ارتباط با یکدیگر آسان‌تر است.