پیامدهای ادامه جنگ اوکراین، جواد عباسی

حدود پنج ماه است که جنگ علیه اوکراین توسط روسیه ادامه می یابد. ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه از سال ۱۹۹۷ گسترش ناتو در مرزهای کشورش را انتقاد می کرد و آن را تهدیدی علیه امنیت کشورش می دانست. جواب پوتین به آن تهدیدات امنیتی الحاق شبه جزیره کریمه متعلق به اوکراین در ۱۶ مارس ۲۰۱۴ به روسیه بود.

با الحاق و اشغال شبه جزیره کریمه به روسیه ,درواقع مقدمات عملی جنگ شوم اوکراین شروع گردید در همین راستا, زمزمه های حمله سراسری به اوکراین از سال ۲۰۲۱ در رسانه ها اعلام می شد. تمرکز نیروهای روسیه از جمله در کریمه و بلاروس از علائم آن حمله به شمار می رفت. ولی روسیه تمامی انتقادات امکان حمله به اوکراین را رد می کرد.

بالاخره حدود ساعت ۵ صبح ۵ اسفند ۱۴۰۰ برابر با ۲۴ فوریه ۲۰۲۲, پوتین از شروع یک عملیات نظامی ویژه در شرق اوکراین خبر داد. دقایقی بعد شلیک موشکها به سراسر اوکراین از جمله کی اف پایتخت آن کشور آغاز گردید. صاحب نظران نظامی این حمله روسیه را بزرگترین حمله نظامی متعارف به خاک اروپا ( اوکراین) بعد از جنگ جهانی دوم می دانند. جنگی که مسیر مرگبارترین جنگ تاریخ مدرن دنیای کنونی را طی می نماید.

بر اساس داده های اینترنتی , روسها و برخی قدرتهای طرف حساب, برآوردشان این بود که اوکراین ۳ روزه اشغال می شود. ادامه جنگ خلاف آن را نشان داد. آن ۳ روز گذشت. در میان ناباوریها بویژه از طرف استعمار, مقاومت میدانی مردم اوکراین و ایستادگی آقای زلنسکی رئیس جمهور آن کشور شروع گردید. جنگ برخلاف گمانه زنیهای اولیه ۳ روزه تمام نشد. با ادامه و گسترش مقاومت مردمی, معادلات اولیه جنگ به هم ریخت و جهان را به موضعگیری جدی و عملی علیه اشغالگری روسیه واداشت.

ادامه جنگ ۲ مورد را برجسته می کند:
۱- مقاومت مردمی , ظهور و بروز ارزشهای مبارزاتی در عصر معاصر. ۲- شکل گیری ائتلافهای بین المللی جدید در جهان معاصر در شکل گیری این ائتلافهای جدید جهانی رژیم ایران در سمت روسیه و پوتین خود را نشان داد. دادوستدها و روابط دیپلماتیک رژیم جمهوری اسلامی ایران بویژه بعد از جنگ اوکراین, با روسیه درحال گسترش است. لاوروف وزیر خارجه روسیه ۲ تیر ۱۴۰۱ برابر با ۲۶ ژوئن ۲۰۲۲ وارد تهران شد. او رایزنیهایی هم قبل از ورود به تهران با سایر کشورها انجام داده بود. مسلما یکی از بحثها و رایزنیهای دیپلماتیک، ادامه جنگ اوکراین و فعالیت روسیه در گسترش ائتلاف همسویش در این معادلات جدید جهانی است.

بحران و تنش‌های سیاسی جهان با ادامه جنگ اوکراین ادامه دارد. برخی نهادهای جهانی هشدار می دهند, جنگ اوکراین زمینه ساز درگیریهای نظامی و در ابعاد وسیعتر, احتمال شروع جنگ جهانی سوم را سبب می شود. طرفین اظهار نظرهای نامتعارف دیپلماتیک را ادامه می دهند. رسانه ها از قول بوریس جانسون نخست وزیر انگلیس نوشتند: “جنگ علیه روسیه مثل نبرد علیه هیتلر است”. قبل از آن آقای جانسون گفته بود با یک حمله اتمی به روسیه جواب پوتین را باید داد ( قریب به مضمون). پوتین هم در جواب گفته بود با یک حمله اتمی زیردریایی می توانیم انگلستان را از صفحه جهان حذف کنیم ( قریب به مضمون).

دیمیتری مددوف رئیس جمهور سابق و دوست نزدیک و هم خط پوتین نیز گفت: ” اگر ناتو به کریمه حمله کند یعنی شروع جنگ جهانی سوم”. ( خبرگزاری هلند ۲۸ ژوئن ۲۰۲۲) تنش‌ها و نگرانیهای ادامه جنگ اوکراین افزایش می یابد. به همین جهت, نشست اعضای ناتو در ۲۹ و ۳۰ ژوئن ۲۰۲۲ میلادی در مادرید، پایتخت اسپانیا برگزار گردید.

میرچا جیوانا، جانشین دبیرکل ناتو گفت که” جنگ اوکراین و روسیه طولانی و فرسایشی خواهد بود و دو طرف این منازعه خسارات بزرگی متحمل خواهند شد… وی خاطرنشان کرد منطقه دریای سیاه به‌ دلیل اهمیت راهبردی آن مورد توجه ویژه نشست …ناتو خواهد بود…”.

قبل از اظهارات فوق, ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو تاکید کرده بود که جنگ روسیه علیه اوکراین سال‌ها به درازا خواهد کشید. علاوه بر اظهارنظرها و پیش بینی ها که تا احتمال شروع جنگ جهانی سوم را در برمی گیرد, نگرانی دیگری نیز با ادامه جنگ تا کنون افزوده شده است. بخشهای بزرگی از جهان دچار گرسنگی خواهند شد. با گرسنگی, بیماریهای واگیر جهانی افزایش می یابند. به علت گرسنگی سیستم دفاعی و ایمنی انسانها ضعیف و در نتیجه بیماریهای واگیر جهانی هم زیاد خواهند شد. چون روسیه بنادر دریای سیاه را محاصره کرده است. به همین علت محموله های غلات از چهارمین کشور صادر کننده بزرگ گندم و ذرت متوقف شده است. جهان درواقع, دوران مناسب و شرایط آرامی را در چشم انداز ندارد.

رژیم جمهوری اسلامی ایران نیز با قفل کردن خود در اردوی روسیه فکر می کند بقای حکومت اش حفظ می شود. در صورتی که طرفین جنگ هر کدام چه پیروز شوند و چه شکست بخورند از آنجا که رژیم ایران خود را طرف روسیه قرار داده است تاثیرات خاتمه جنگ ولو با تفاوتهایش ( چه روسیه پیروز شود و چه شکست بخورد) تاثیر مستقیم در اوضاع بسیار نابه سامان ایران خواهد داشت. خیزشها و اعتراضات مردمی ادامه خواهد یافت چون گرسنگی, فقر و نارساییهای بی شمار مردمان ایران برقرار است. مقاومت میدانی اقشار گوناگون مردم ایران ادامه می یابد. در نهایت مردم با همبستگی بیشتر گذار فوری و سریع از رژیم ولایت فقیه را در چشم انداز نزدیک خواهند داشت.