جمعیت نسوان وطنخواه از سال ۱۳۰۱ تا ۱۳۱۲ فعالیت می کرد و یکی از سازمانهای رادیکال در ارتباط با حقوق زنان درتهران بود که درسال ۱۳۰۱ توسط تعدادی از زنان روشنفکر ایرانی، به اهتمام محترم اسکندری تشکیل شد.
هدف جمعیت نسوان وطنخواه ترویج حقوق زنان بود. این سازمان نشریه نسوان وطنخواه را منتشر میکرد و فعالیتهایی مانند برگزاری کلاسهای تحصیلی دختران و اکابر، تأسیس بیمارستان برای زنان فقیر، برگزاری جلسات سخنرانی و راهپیمایی داشت و نمایشی به نام آدم و حوا اجرا کرد. این جمعیت میزبان دومین کنگره نسوان شرق در سال ۱۳۱۱ در ایران بود.
اهداف جمعیت نسوان وطنخواه ایران:آموزش دختران،گسترش صنایع ملی، تحصیل زنان بزرگسال (برگزاری کلاسهای اکابر)،حمایت ازدختران بیسرپرست وتأسیس بیمارستان برای زنان فقیر به دست آوردن حقوق زنان،رفع حجاب و ترویج کالاهای ایرانی بود. برای مثال، یکی از شعارهای این جمعیت «پوشیدن لباس وطنی» بود. نشریه نسوان وطنخواه نیز درباره حقوق زنان،خطرهای ازدواج زودهنگام دختران،آموزش و تحصیل زنان،اصلاحات اجتماعی و ادبیات منتشر میشد.
همچنین تربیت زنان و لزوم آموزش در همه عرصههایی که وظایف اصلی زنان محسوب میشد، از مهمترین فعالیتهای زنان این جمعیت بود -چهار ماده از ۱۱ ماده مرامنامه جمعیت نسوان بر لزوم آموزش زنان و افتتاح مدرسه دلالت میکرد.
مردانی چون سعیدنفیسی،رضازاده شفق، میرزاده عشقی و ابراهیم خواجهنوری نیز از فعالیتهای این سازمان حمایت میکردند. گروهی از اعضای جوان و کمونیست جمعیت نسوان وطنخواه نیز سازمان بیداری زنان را در سال ۱۳۰۲ تشکیل دادند.
جمعیت نسوان وطن خواه تا سال ۱۳۱۲ فعال بود. در این زمان رضاشاه اقدام به سرکوب، توقیف و بستن نشریات و انجمنهای مستقل دموکراسیخواه و چپگرا کرده بود و کنترل حکومتی بر مطبوعات افزایش یافت.
سازمانهای زنان نیز از این قاعده مستثنا نبودند و طبیعت خودجوش جنبش زنان به سمت کنترل دولتی میرفت. چنانکه دو تن از اعضای جمعیت پیک سعادت نسوان در رشت دستگیر شدند، سازمان بیداری زنان بسته شد، جامعه زنان قزوین بسته شد و اعضای آن به اتهام داشتن عقاید کمونیستی زندانی شدند، همچنین نشریات زنانه غیر کمونیستی مانندنامه بانوان نیز بسته شدند و مؤسس آن، شهناز آزاد زندانی شد و روزنامه پرخواننده جهان زنان بسته شد.
جمعیت نسوان وطنخواه نیز پیش چشم نیروهای نظمیه با تحریک و جلب عدهای از متعصبان سنگباران شد و نشریات آن به آتش کشیده شد. چند سال بعد تعدادی از اعضای جمعیت که تمایل داشتند فعالیتهای اجتماعی خود را ادامه دهند به کانون بانوان که توسط دولت تشکیل شد پیوستند.
کانال تاریخ مشروطه
