آخرین دور مذاکرات برجامی با وساطت اتحادیه اروپا منجر به متنی شده که از نظر آنها متنی نهایی و غیر قابل مذاکره است. از نظر جمهوری اسلامی اما غیر نهایی و در دست بررسی است تا مطمئن شود که در سه آیتم پادمانی، تضمین و تحریم، ضمانت اتحادیه اروپا قابلیت عملیاتی داشته باشد.
به تازگی روزنامه وال استریت ژورنال که از دسترسی به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا خبر داده است،ادعا می کند آنها امتیاز مهمی به جمهوری اسلامی داده اند که در صورت همکاری فوری با آژانس برای شفاف سازی پیرامون ابهامات در مورد فعالیت اعلام نشدهٔ سه سایت هسته ای، کشورهای عضو برجام از شورای حکام بخواهند که پرونده مذکور را مختومه اعلام نمایند.
شرایط این راند از مذاکره در یک نسبت سنجی تاریخی شباهت زیادی به مذاکرات منجر به پذیرش قطعنامه ۵۹۸ دارد که در نهایت علیرغم میل باطنی سردمداران بر اساس هژمونی ناگوار شرایط داخلی و بین المللی از سر ناچاری پذیرفته شد و هنوز هم بسیاری انتقادات جدی در مورد تأخیر در پذیرش آن دارند.
اکنون نیز مناسبات بین المللی سیستم به مراتب در شرایط تنش زایی زیادتری قرار دارد و جبهه بندی های داخلی هم از شکنندگی بسیار بیشتری نسبت به آن دوره برخوردار است. با این تفاوت که در آن برهه کمتر کشورهایی بودند که مصمم بودند نگذارند جنگ ۸ ساله خاتمه پیدا کند.
الان اما بحران به شدت چندجانبه و دارای تضاد منافع شدید در ابعاد منطقهای-بین المللی بویژه در حوزهٔ امنیتی قلمداد می شود. به علل گره خوردن آن با زیست اقتصادی- سیاسی عده ای در داخل و مواضع افراطی در طول مناقشه هم از چندصدایی و تناقض رفتاری رنج می برد.
با وجودی که جامعه و افکار عمومی با کلیت برجام موافق است چیزی که مانع از نهایی شدن برجام می شود؛سوایِ سرسختی و لجاجت طرف خارجی در دادن حداقلی از امتیازات فراتر از قبل،تناقض رفتار مسئولین فعلی در دو برهه برجام و پسا برجام است.
برجام اگر چه قابلیت ختمِ تمام و کمال تشنجات سیاست خارجی جمهوری اسلامی را دارا نیست اما شرط لازم برای برون رفت از بحران در هم تنیده و رو به تزاید هسته ای و کلیت تنش با غرب است.
متن پیشنهادی اتحادیه اروپا را بایستی با دیدِ شرط کافی و نه لازم نگاه کرد و به خاطر ممانعت از هدر رفت فرصت تاریخی دیگری آن را با تسامح پذیرفت. لازم است به نتایج نپذیرفتن آن و بحران هایی که به دنبال خواهد داشت؛ مطابق تجربه سالهای ۸۴ تا ۹۲ هم اندکی تفکر و تأمل کرد.
متنی که به زعم مخالفان برجام بهتر از آن است و نسبت به برجام امتیازات بیشتری درو کرده است. فبه المراد اگر اینگونه باشد توجیهی برای سالها مخالفت و قفل کردن مقدرات کشور در جهت پروژهٔ یکپارچه سازی حاکمیت هم دست و پا کرده اید.
🆔@mousavi2025
