شجاعت، خواستِ آزادی در وجود نسل جدیدِ دانشآموزان
ژان-فرانسوا دوپِرون، پژوهشگر و استاد علومِ تربیتیِ فرانسه در کتابی با عنوان”ایدههای ما در بارهی کودکی” بازنمودِ مفهومِ کودک (و نوجوان) در جامعه را به چهار دوره تقسیم و الگوی تربیتی متناسب با هر دوره را بیان میکند. او نشان میدهد که الگوی تربیتیِ کودک (و نوجوان) چگونه از مرحلهی شیوههای خشنِ تنبیه و کنترل به الگوی جدیدترِ تبدیل کردنِ کودک به یک بزرگسالِ بههنجار بنابر موازین تعریفشدهی علمی گذر کرده است و امروزه وارد مرحلهای از بازنمود شده که “کودک را «کودک-سوژه»، و موجودی دارای حقوق میداند. در الگوی تربیتیِ متناسب با این بازنمود، مربی کودک را «عاملِ رهاییبخش» یعنی زمینهساز «رهایی» کودک از انواع ستمها و خشونتهای سنتی، روانی و اجتماعی میداند.”
چنین بازنمودی از کودک که در حال حاضر مهمترین و مترقیترین تلقّی از کودک محسوب میشود، حقوق و سلامتی روانی و اجتماعیِ کودک را فارغ از ارزیابیهای آموزشی در اولویت قرار میدهد. این نکته نشان میدهد که آن تلقّیِ عمومیای که کودکان را صرفا به عنوان افرادی میبینند که باید در مدارس آموزش لازم را برای موفقیت در بازارِ کار کسب کنند، مردود دانسته شده است.
در ایران این تلقیِ ابزاری و برخوردِ مکانیکی و ماشینی با کودک هنوز بیشترین طرفدار را دارد و بازنمود کودک به عنوان موجودی دارای حقوق، مطلقا در افقِ تصورات نهادهای آموزشی نیست. اساسا در تلقی و درکی که کودک را همچون سوژهی انسانی و دارای حقوق در نظر میآورد، شاخصِ سلامتیِ تربیتیِ کودک، مضمون شادی و نشاط و بازیگوشیِ عمیق است، آن نوع شادیای که در معبرِ بادخیزِ غرایز و ارزشهای نو سراپا به زندگی و جهان آریگو باشد، نه عزلتگزین و افسرده و نه تنبیهشده و نه یک دادهی آماری. بدینسان الگوی تربیتیِ امروز حکم میکند که با کودکان و نوجوانان نه از منظرِ نیازهای آیندهی بازار و آرمانهای شغلی، بلکه برای ساختنِ آیندهی خودشان و جهانشان باید مواجه شد.
شجاعت، خواستِ آزادی و تبلورِ امر نو در وجود نسل جدیدِ دانشآموزان، بسیاری را واداشته که از آنها به عنوان آموزگارانِ معلمانشان یاد کنند؛ اما این عوض کردنِ جای آموزگار و دانشآموز رخوتِ تهنشینشده در وجود بخش بزرگی از معلمان را نمیزداید، در عوض، با الهام از درخششِ این لحظاتِ خاص تاریخی، تنها بازیابیِ شورمندی و به خاطر آوردنِ نیروی درونیِ واپسراندهشده است که میتواند با ارتقای عاملیتِ هر فرد، او را به سوژهی جمعی پیوند بزند.
کانال شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان
