همزمان با گذشت بیش از ۴۰ روز از آغاز اعتراضات سراسری در ایران گزارشها درباره نقض اساسیترین حق زنان یعنی حق بر تمامیت جسمانی و کرامت انسانی آنان توسط ماموران امنیتی و انتظامی نیز افزایش یافته است. شهادتهای شاهدان عینی نشان میدهد نیروهای انتظامی و امنیتی در موارد قابل توجهی با تعرض به تمامیت جسمانی و کرامت انسانی زنان معترض، شماری از آنها را مورد انواع خشونت و آزار جنسی قرار دادهاند.
لزوم حفظ و رعایت حق تمامیت جسمانی انسانها و به ویژه کرامت ذاتی آنان در اصول حقوق بشری به حدی است که قوانین بینالمللی کیفری این عمل را به عنوان یک جرم کیفری بینالمللی و مشخصا از جمله موارد «جنایت علیه بشریت» جرم انگاری کرده است. از این رو ارتکاب این جرم چه در زمان جنگ و چه در زمان صلح قابلیت پیگرد کیفری در دادگاههای بینالمللی دارد.
در این نوع از رفتار، ماموران حکومتی (پلیس و دیگر نیروهای امنیتی) یا وابسته به حکومت (لباس شخصی ها) زنان معترض را به صورت هدفمند و سیستماتیک و با هدف سرکوب مورد آزار و خشونت جنسی قرار میدهند. چرا که علاوه بر تحقیر و مجازات، با انتشار اخبار آن به ویژه در جوامعی مانند ایران که در آنها همچنان زنان «ناموس» تلقی میشوند، زنان معترض از سوی خانواده و اطرافیان خود تحت فشار قرار میگیرند تا از مشارکت در اعتراضات خیابانی یا هرگونه فعالیت اعتراضی دیگر خودداری کنند.
نکته قابل توجه درباره ماهیت خشونتهای جنسی این است که تنها به آزار و خشونت جسمانی محدود نمانده و طیف وسیعی از انواع آزار جنسی را شامل میشود. توهین و تحقیر جنسی، تهدید به اعمال خشونت جنسی، لمس فیزیکی به وسیله دست یا دیگر اعضای بدن، استفاده از اشیاء برای لمس جنسی تا انواع تماس جنسی جسمانی و تجاوز جنسی همگی مصداق توسل به خشونت و آزار جنسی است. لزوم شناسایی همه این رفتارها به عنوان مصداق آزار و خشونت جنسی و در نتیجه جرم کیفری بینالمللی در آرای دادگاههای بینالمللی کیفری از جمله دادگاه کیفری رواندا به صراحت به رسمیت شناخته شده است.
از طرف دیگر، صرف آگاهی و عدم اقدام جدی و عملی فرماندهان و مقامات ارشد نظامی، امنیتی و انتظامی برای جلوگیری از وقوع خشونت و آزار جنسی علیه معترضان برای سیستماتیک و نظاممند بودن این خشونتها کافی است و نیازی نیست حتما از سوی آنها دستوری کتبی یا شفاهی درباره لزوم اعمال خشونت و آزار جنسی صادر شده باشد. در نتیجه با توجه به ادامه انتشار گزارشات درباره خشونت و آزار جنسی علیه معترضان زن توسط ماموران، شکی نیست که این جنایت با آگاهی کامل آنها ارتکاب یافته و بنا بر این کاملا هدفمند و سیستماتیک است.
در این میان آنچه در شرایط فعلی نقش مهمی را ایفا میکند ثبت موارد وقوع خشونت و آزار جنسی علیه زنان معترض در ایران است. چرا که بدون ثبت و مستندسازی موارد وقوع امکان اقدامات حقوقی بعدی از جمله تعقیب قضایی در داخل و خارج از ایران برای عاملان و آمران به ویژه در دادگاههای بینالمللی وجود نخواهد داشت./شاران
#تجاوز
#آزار_جنسی
#بدن_زن
کانال جامعه شناسی زن روز
