نویسنده: ASTHA RAJVANSHI
برگردان: بردیا موسوی
مبارزات برابری جویانه زنان در پایان ۱۲ ماه گذشته تغییرات بی سابقهای داشته است. حقوق باروری در یکی از بزرگترین دموکراسی های جهان، آمریکا برچیده شد. همهگیری کووید-۱۹ حمایتهای قانونی و پزشکی را کاهش داد و تهدیدهای بزرگ علیه سلامت زنان در کشورهای در حال توسعه افزایش یافته است و فعالان حقوق بشر در سراسر جهان همچنان با تهاجمات جنسیتی مواجه بودهاند.
با این وجود، زنان به کمک قوانین جدید و رهبری جنبشهایی که برای حمایت از حقوق زنان در سطح جهانی وجود دارند به فعالیت های خود ادامه میدهند. با نزدیک شدن به پایان سال ۲۰۲۲، نگاهی به برخی نقاط عطف مهم سال گذشته داشتهایم که باید آنان را در زمره پیروزی های قابل لمس در نظر گرفت:
۱_کلمبیا سقط جنین را قانونی کرد
در فوریه سال ۲۰۲۳، دادگاه قانون اساسی کلمبیا از سقط جنین در ۲۴ هفته اول بارداری جرم زدایی کرد. پیش از این، کلمبیا سقط جنین را فقط در شرایط تهدید کننده زندگی مانند ناهنجاری های جنین مجاز می دانست مانند زمان هایی که سلامت مادر در خطر قرار داشت یا زمانی که بارداری نتیجه تجاوز جنسی یا لقاح بدون رضایت بود. رای پنج در برابر چهار قضات دادگاه عالی کلمبیا به یک رشته از پیروزی های حقوقی برای حقوق باروری در کشورهای آمریکای لاتین مانند مکزیک و آرژانتین افزود که در سال های اخیر دسترسی به سقط جنین را نیز بهبود بخشیده اند.
اریکا گوارا روزاس، مدیر بخش آمریکا در عفو بینالملل، در بیانیهای در این باره گفت: ما این حکم را به عنوان یک پیروزی تاریخی برای جنبش زنان در کلمبیا جشن میگیریم که دههها برای به رسمیت شناختن حقوق خود مبارزه کرده است.
۲_ اسپانیا پیشگام قانون سلامت جنسی و باروری برای زنان شد
در ماه مه، نمایندگان اسپانیا لایحهای را به پارلمان این کشور ارائه کردند که موافقت حقوقی را در مرکز اقدامات برای پیشگیری، حمایت و پیگرد خشونت جنسی و تجاوز قرار میداد. این قانون توسط دولت اقلیت به رهبری سوسیالیست ها معرفی شد و در آخرین ماه سال میلادی جاری در پارلمان اسپانیا تصویب شد.
لایحه ارائه شده، رضایت جنسی را بهعنوان بیان صریح اراده شخص تعریف میکند به این معنا که روشن میکند سکوت یا انفعال در برابر هر نوع اقدام جنسی، برابر با رضایت نیست. این ماده حقوقی قانونی همچنین مجازاتهای حبس تا ۱۵ سال را برای افرادی که به نوعی اقدام به رابطه جنسی بدون رضایت میکنند، در نظر گرفته است. این ماده قانونی همچنین رضایت والدین را برای نوجوانان ۱۶ و ۱۷ ساله که مایل به خاتمه بارداری خود هستند حذف می کند و دسترسی به سقط جنین را برای زنان آسان تر میکند. اقدامات گسترده حقوقی و قانونی زیر عنوان این لایحه، اسپانیا را به اولین کشور در اروپا تبدیل میکند که با بودجه دولتی مرخصی استحقاقی را برای زنانی که از درد قاعدگی رنج میبرند، قانونی میسازد. این بخش از این جهت مهم است که تلاشها برای انگ زدایی از سلامت قاعدگی را از طرف دولت پشتیبانی میکند.
ایرنه مونترو وزیر برابری، به رسانه ها در این باره گفته است: «امروز ما یک پیام بین المللی در حمایت از تمام زنانی که برای حقوق جنسی و باروری خود می جنگند ارسال می کنیم.»
۳_ اوکراین به جمع کشورهای کنوانسیون استانبول پیوست
در ماه ژوئن، اعضای پارلمان اوکراین، قانون پیوستن به کنوانسیون استانبول را تصویب کردند که در سطح جهانی به عنوان گستردهترین معاهده بینالمللی برای رسیدگی به خشونت علیه زنان با تعیین حداقل استانداردهای الزام آور قانونی برای دولتها در اروپا برای پیشگیری، حمایت و تعقیب قضایی داخلی علیه خشونت جنسی شناخته میشود. تصویب و پذیرش این کنوانسیون در اکراین به عنوان یک پیروزی تاریخی برای حقوق زنان در این کشور مورد ستایش قرار گرفته است و گامی دیگر برای پیوستن این کشور به اتحادیه اروپا توصیف میشود. آن هم در شرایطی که با وجود چالشهای هولناک ناشی از جنگ جاری با روسیه، مردم این کشور شاهد گزارشهای نگرانکننده درباره خشونت جنسی سربازان روسی علیه زنان اوکراینی در سرزمین های اشغال شده بودند.
اگنس کالامار دبیر کل عفو بین الملل در این باره گفته است: «اجرای سریع موارد قانونی این کنوانسیون باید بتواند مقامات اوکراینی را برای مقابله با این جنایات مجهز کند و به بازماندگان اطمینان خاطر و اعتماد به نفس کافی را بدهد تا به دنبال اجرای عدالت باشند.»
۴_ دادگاه عالی هند، اجازه سقط جنین را برای تمام زنان این کشور قانونی کرد
در ماه سپتامبر، یک حکم تاریخی توسط دادگاه عالی هند اعلام شد که در آن همه زنان این کشور، صرف نظر از وضعیت تاهل، حق دسترسی ایمن و قانونی به سقط جنین تا هفته ۲۴ بارداری را خواهند داشت. پیش از این، انگ علیه زنان مجرد، دسترسی آنان به سقط جنین تا ۲۰ هفته را محدود می کرد. این موضوع منجر به اثرات وحشتناکی برای ارائه و دسترسی به خدمات ضروری بهداشت باروری برای زنان میشد که نتایج آن تشویق به خشونت شریک جنسی و تجاوز از راه ارتباط زناشویی را در پی داشت. دادگاه حق انتخاب زنان را مدون کرد و گفت که استقلال بدنی بخشی از «آزادی فردی» است و تاکید کرد که قوانین کیفری ابزار مناسبی برای «مداخله در حوزه استقلال فردی» نیست.
۵_ در ایران، زنان و دختران اعتراضات گستردهای را برای آزادی رهبری میکنند
پس از مرگ مهسا امینی ۲۲ ساله که در بازداشت پلیس گشت ارشاد جمهوری اسلامی به دلیل «بدحجابی» به قتل رسید، شاهد سلسله اعتراضاتی از ماه سپتامبر در ایران بودیم که زنان و دختران ایرانی رهبری آن را علیه رژیم ایران بر عهده داشتند. اعتراضاتی که هم اکنون در چهارمین ماه خود قرار دارد و به یک جنبش ملی علیه اجرای اجباری و اغلب وحشیانه قوانین اسلامی توسط حکومت تبدیل شده است. اعتراضات ایرانیها در سراسر جهان گسترش یافته است و به دلیل حجم و سرعت بیسابقهای که دارد و به مرکزیت داده شدن به صدای زنانی که خواستار آزادی خود هستند، بسیار قابل توجه بوده است. معترضان ایرانی همچنین برنده نظرسنجی خوانندگان مجله تایم در سال ۲۰۲۲ شدند و به عنوان قهرمانان سال ۲۰۲۲ در این مجله لقب گرفتند.
۶_ کشورهایی که اولین رهبران زن خود را انتخاب کردند
کشورهای متعددی در سال ۲۰۲۲ با انتخاب یا تحلیف اولین رهبران سیاسی زن خود تاریخ ساز شدند. مهم ترین آن با روی کار آمدن اولین رئیس جمهور زن در هندوراس، شیومارا کاسترو، در ژانویه آغاز شد. این رهبر ۶۲ ساله چپ که همسرش از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹ بر کشور حکومت می کرد، با وعده مقابله با باندهای قدرتمند قاچاق مواد مخدر و قانونی کردن قوانین سقط جنین در انتخابات هندوراس پیشتاز شد. این موضوع به معنای پایان سلطه ۱۲ ساله حزب راست گرای ملی در این کشور نیز محسوب میشود.
همچنین در میان پیشگامان در جایگاه سیاسی باید از کاتالین نواک ۴۴ ساله در مجارستان نام ببریم. او که از متحدان نزدیک نخست وزیر ویکتور اوربان بود، اکنون اولین رئیس جمهور زن و جوان ترین رئیس جمهور تاریخ مجارستان شده است. خانم نواک در ماه مه کار خود را در سمت ریاست جمهوری آغاز کرد. کاتالین نواک که پیش از این سابقه وزیر سیاستهای خانواده در دولت را به عهده داشت، انتخاب خود را به عنوان یک پیروزی برای زنان به تصویر کشیده است. او در پارلمان این کشور گفته بود: «تنها به این دلیل که یک زن هستم و نه چیزی غیر از آن، این پیروزی اهمیت دارد، من می خواهم رئیس جمهور خوبی برای مجارستان باشم.»
