۱۱۶سال از انقلاب مشروطیت می گذرد، طی این بیش از یک سده شاهد اعتراضات، خیزشها، جنبشها و انقلاب اسلامی در ایران بوده ایم که به زعم جامعه شناسان نشان از زنده و پویا بودن جامعه و همچنین سرزندگی و امیدواری مردم ایران با نگاه به بهبودی شرایط در آینده دارد.
️با انقلاب مشروطه، مطالبه عمده زنان حق برابری در سوادآموزی بود که پس ازسالها تحقق یافت. در سالهای پس از آن فعالان زن و برخی در ساختار حکومتی برای مشارکت سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی زنان تلاش کرده اند. انقلاب اسلامی ایران حق تحصیل در سطوح عالیه را گسترش داد اما این به معنای گسترش مشارکت و سهم زنان از قدرت نبود و روندهای اصلاحی در طول بیش از چهل سال با رفت و امد دولتهای متعدد، نتوانست رضایت عمومی جامعه زنان را کسب کند.
️ساختار سنتی نظام فرهنگی جامعه مرد سالار در کنار قوانین تبعیض آمیز (از قبیل بریدن سر زنان ذیل قتل ناموسی و به نوعی برائت قاتلان از جنایت بر اساس قانون ولی)، فقر اقتصادی به دلیل عدم مالکیت و عاملیت زنان و استانداردهای حاکمیتی در حوزه حجاب، فرزندآوری، زن خانه دار، مادری، همسری و همچنین محدودیتهای جنسیتی از قبیل عدم مجوز ورود به ورزشگاه حاکی از انباشته شدن مطالباتی بود که به شکل پراکنده و به اشکال مختلف قبلا مورد اعتراض قرار گرفته ولی نشانی از اصلاح توسط حاکمان دیده نمی شد و تلاشهای در جهت اصلاح هم با مقاومتهای فراوان روبرو می شد.
️در نهایت این نارضایتی های عمیق بر اثر اعمال قدرت بیش از پیش بر زنان به بهانه رعایت حجاب، همزمان با مرگ مرحومه مهسا امینی جرقه ای بر آغاز اعتراضات بود. مرگ مهسا در رسانه ها و جراید رسمی داخلی منعکس شد (البته زنان گزارشگر هنوز در بند هستند) و زنان را از حاشیه جامعه به مرکز اعتراضات کشاند و نقش اساسی زنان و شکل گرفتن اعتراضات بر محور حجاب اعتراضات را چهره ای زنانه داد. گرچه، به تدریج اعتراضات فراجنسیتی و فراطبقاتی شد و مسایل و مطالبات از موضوع زنان به حوزه سبک زندگی و اقتصادی گسترش یافت. اما شعار “زن، زندگی،آزادی” چهره نمادین زنانه اعتراضات را حفظ کرد.
️در هرحال هرچند اعتراضات به پایان رسید اما بدیهی است که حق اعتراض پایان ناپذیر است و از وجوه مسلم حقوق مدنی و حقوق بشر به شمار می رود. بدیهی است که اعتراضات تاثیر خود را بر جامعه و حاکمیت گذارده است و به زعم استاد سعید مدنی دستاوردها و پیامدهای حیرت انگیزی بر تحولات آینده جامعه ایران خواهد داشت.
مطالعات زنان
