هیچ چرخش، نرمشی و بهرسمیتشناختنی در کار نیست
چند روزی است که رأی جمهوری اسلامی به یک قطعنامه مجمع عمومی درباره جنگ اسرائیل و حماس، به مثابه چرخش و عدول جمهوری اسلامی از موضع همیشگی خود مبنی بر عدم شناسایی اسرائیل تلقی شده و این سخن نادرست و غلط در صفحات و رسانههای مختلف تکرار میشود.
این قطعنامه که مورد اعتراض خشمگینانه اسرائیل هم مواجه شد، خواهان آتشبس فوری در غزه شده است. در مقدمه قطعنامه همه اقدامات خشونتآمیز صورت گرفته علیه غیرنظامیان فلسطینی و اسراییلی محکوم شده است. در بند هفتم هم بهطور صریح از حماس خواسته شده بدون هیچ پیششرطی و فوراً همه غیرنظامیانی که به صورت غیرقانونی به اسارت گرفته شدند آزاد شوند.
تا اینجا که، هرچند این مفاد تفاوتهایی با مواضع جمهوری اسلامی دارند اما بیشترین تفاوت در بند سیزدهم درج شده که با اصول بنیادین سیاست خارجی جمهوری اسلامی در تضاد کامل است، در این بند صراحتاً گفته شده که، مساله فلسطین هیچ راهحلی غیر از راهحل دودولتی ندارد:
Reaffirms that a just and lasting solution to the Israeli-Palestinian conflict can only be achieved by peaceful means…on the basis of the two-State solution.
به دنبال رأی مثبت به این قطعنامه، بسیاری از رسانهها و فعالان رسانهای با تیترهای نادرست هیاهو راه انداختند که جمهوری اسلامی چرخش و نرمش قهرمانانه کرده و موجودیت اسرائیل را به رسمیت شناخته است! چون راهحل دو دولت را پذیرفته است! درحالیکه این تصور از بیخ و بن غلط است و ناشی از جهل به برخی قواعد حقوقی بینالمللی است.
این قبیل آرا و مواضع نمایندگان جمهوری اسلامی در سازمانهای بینالمللی مسبوق به سابقه است و چیز جدیدی نیست. هر ساله در اجلاسهای مختلف، بیانیهها و قطعنامههای مشابهی صادر میشود و جمهوری اسلامی همراه با «توضیح رأی» به آنها رأی مثبت میدهد، از جمله رأی مثبت به بیانیه چند روز پیش سازمان همکاریهای اسلامی.
در حقوق بینالملل به «توضیح رأی» در موارد اینچنینی اصطلاحاً «بیانیه تحفظ» میگویند. کشورهای زیادی در موارد و برهههای مختلف از «حق تحفظ» استفاده کرده و به این صورت رأی میدهند. ترتیب آن هم به این صورت است که وقتی کشوری با کلیات قطعنامهای موافق و با برخی از بندهای آن مخالف است، ضمن بیان و حفظ مواضع خود درباره آن بندها، به کلیات قطعنامه رأی مثبت میدهد.
وقتی قطعنامهای مثل آتشبس در غزه مطرح است که عملاً امکان تغییر بخشهای مغایر با مواضع جمهوری اسلامی وجود ندارد، به قطعنامه رای مثبت داده و برای پرهیز از گمانهزنی، بلافاصله بیانیه «توضیح رای» از سوی نمایندگی قرائت و منتشر میشود که نقاط تحفظ رژیم بیان شده است.
صدور بیانیه تخفظ، ریشه در یک قاعده مهم در حقوق بینالملل است، که به قاعده حق شرط یا حق تحفظ معروف است. این حق در ماده ۲۲ کنوانسیون ۱۹۶۹ حقوق بینالمللی معاهدات تصریح شده است و سابقهای طولانیتر در حقوق بینالملل دارد، از جمله رأی مشورتی مورخه ۲۸ مه ۱۹۵۱ دیوان بینالمللی دادگستری که به کشورها این حق را میدهد که با «حق شرط» به عضویت معاهدات بینالمللی دربیایند. و ضمن عضویت در معاهدهای برخی از بندهای آن معاهده را که خلاف منافع و مصالح آنها هست اجرا نکنند، آن هم البته به شرطی که این امتناع با قواعد آمره حقوق بینالملل تضاد اساسی نداشته باشد. این حق شرط اثر حقوقی نسبت به آن بندها را از بین میبرد
این قاعده به شیوه رأیدهی در سازمانها و اجلاسیههای بینالمللی هم تسری پیدا کرده است. به این صورت که وقتی بیانیهای و یا قطعنامهای در یکی از سازمانهای بینالمللی مطرح میشود، پیش میآید که بعضی دولتها با برخی بندهای آن قطعنامه یا بیانیه مخالف باشند اما در عین حال با تصویب کلیات بیانیه یا قطعنامه مشکل چندانی ندارند، بنابراین رأی مثبت خود را با توضیح رأی و بیانیه تحفظ میدهند. بنابراین جمهوری اسلامی به رسمیت اسرائیل و راهحل دو دولت رأی نداده است (شعور این کار را ندارد)، بلکه با توضیح مواضع خود با کلیات قطعنامه که درباره آتشبس در غزه است موافقت کرده است.
جمهوری اسلامی اگر شعور شناسایی اسرائیل را داشت، وضع کشور این نبود، خاورمیانه به این روز نمیافتاد. وضع خود فرقه تبهکار هم به اینجا نمیرسید. توهم محو اسرائیل از پایههای ایدئولوژیک جمهوری اسلامی است و هرگز از آن دست بر نخواهد داشت.
فیسبوک نویسنده
