از نكات طنز اين روزهای اقتصاد ايران كه اخيرا بر ملا شد اينكه اوجي وزير نفت تاکنون گمان میكرده كه ستاد اجرايي فرمان امام متعلق به بخش خصوصی است !!
برای شناخت ماهیت اقتصاد ایران، تحلیل و رصد، مطلبی را به نقل از کوان هریس میآوَرَد:
《اقتصاددانان ایرانی از فرآیند انتقال مالکیت شرکتهای دولتی از بخشهای دولتی به بنگاههای شبهدولتی بهعنوان “شبه خصوصیسازی” (Pseudo-privatization) یاد میکنند. این مالکان جدید از صندوقهای سرمایهگذاریِ دولتی و بانکهای نیمه دولتی تا بنیادها و هلدینگهای وابسته به نهادهای دولتی متغیّرند.
در میان بیشتر بخشهای اقتصاد ایران، مالکیت بنگاههای برتر به نهادهای دولتی و نیمهدولتی تعلّق دارد. دوم، این بنگاهها قدرت الیگارشیِ بالایی در داخلِ بخشهای اقتصادی خاص خود دارند و میان بنگاههای برتر رقابتی را میتوان مشاهده کرد. سوم، صرفنظر از نوع مالکیتِ مالکان، این بنگاهها معمولاً مجتمعهای بنگاهی متنوع و بزرگ هستند و نه افراد یا شرکتهای مستقل عمودی.》 (۱)
اما ستاد اجرایی فرمان امام، یکی از بزرگترین مجموعههای اقتصادی ایران است که نه در فهرست شرکتهای خصوصی جا میشود و نه زیرمجموعه نهادهای دولتی. این مجموعه مالک چند ده شرکت بزرگ و بنیاد مهم اقتصادی است.
ستاد اجرایی به صورت ویژه در حوزه نفت مالک نزدیک به ۱۰ شرکت نفتی است. از جمله همین شرکت توسعه صنعت نفت و گاز پرشیا که ستاد اجرایی مالک صددرصد سهام آن محسوب میشود.
این شرکت در زمینه اکتشاف و توسعه میادین نفت و گاز، ارائه خدمات حفاری، فنی، مهندسی و جانبی نفت و گاز، همچنین احداث خطوط لوله انتقال فعالیت میکند و عمر چندان بلندی ندارد. پرشیا فعالیتش را از سال ۸۹ شروع کرده و زیرمجموعه گروه توسعه انرژی تدبیر به حساب میآید.
شرکتهای زیرمجموعه ستاد اجرایی
«گروه اقتصادی تدبیر» یکی از مهمترین زیرمجموعههای ستاد اجرایی است. گروه «توسعه انرژی تدبیر» یکی از هلدینگهای تخصصی زیرمجموعه «گروه توسعه اقتصادی تدبیر» است. گروه «توسعه انرژی تدبیر»، سهامدار بسیاری از شرکتهای مهم حوزه انرژی است که از میان آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
«نفت پارس» (75 درصد)، «بازرگانی نفت پارس» (100درصد)، «نفت و گاز پرشیا» (100 درصد)، «حفاری شمال» (10درصد)، «شیمیایی مدیران شیمی» (100درصد)، «پالایش نفت هرمز» (80درصد)، «پتروشیمی قائد بصیر» (80درصد)، «حفاری تدبیر» (صددرصد)، «ری نیرو» (100درصد).
هلدینگ دیگر «گروه توسعه اقتصادی تدبیر»، شرکت «گسترش الکترونیک مبین ایران» است که بخشی از سهام مخابرات را خرید و شرکت «مبین وان» را در زیر مجموعه اش دارد. شرکت تخصصی «توسعه صنعت و معدن تدبیر»، «شرکت سرمایه گذاری تدبیر»، «شرکت دارویی برکت»، و «گروه توسعه ساختمان تدبیر» از دیگر هلدینگ های تخصصی زیرمجموعه «گروه توسعه اقتصادی تدبیر» است.
شرکت های بورسی وابسته به ستاد اجرایی
یکی دیگر از شرکتهای زیرمجموعه ستاد اجرایی فرمان امام، بنیاد برکت است .این بنیاد یکی از بزرگترین بازیگران صنعت داروی کشور تلقی میشود. شرکتهای البرز دارو، سبحان دارو، سبحان انکولوژی، تولیددارو، ایران دارو و کی بی سی، ۶ شرکت بورسی فعال در گروه دارویی هستند که زیرمجموعه گروه دارویی برکت به شمار میروند.
گروه توسعه ساختمان تدبیر از زیرمجموعههای ستاد اجرایی است و دارای چندین زیرمجموعه است که دو شرکت توسعه و عمران امید و ساختمانی بهساز کاشانه تهران از شرکت های بورسی وابسته به ستاد اجرایی محسوب میشوند.
ستاد اجرایی در صنعت انبوه سازی نیز فعال است مثلا شرکت سرمایه گذاری پردیس با نماد ثپردیس از شرکت های بورسی زیرمجموعه گروه توسعه ساختمان تدبیر، وابسته به ستاد اجرایی است.
در صنعت ارتباطات نیز شرکت «گسترش الکترونیک مبین ایران» یکی از یرمجموعههای ستاد اجرایی است که دو شرکت بورسی مخابرات ایران و مبین وان کیش را در دل خود دارد./ تحلیل زمانه
پسنوشت:
۱. مَطلع گزارش از تحلیل و رصد با برداشتی از کتاب “سرمایهداری رفاقتی در خاورمیانه” نوشتهی اسحاق دیوان، عادل مالک و ایزاک آتیاس، ترجمه محمدرضا فرهادیپور، انتشارات شیرازه، چاپ اول، ۱۴۰۱: صص ۵۷۴-۵۷۹.
