در اردوی راهیان نور یکی از برنامههای ایدئولوژیک آموزش و پرورش است که هر سال علاوه بر هزینه مالی برای دانشآموزان، جان چند تن را هم میگیرد.
در حین برگزاری اردوهای «راهیان نور» و همچنین برای جلب مخاطب بیشتر در این اردوها و بالا بردن به اصطلاح میزان مشارکت، شورای عالی وزارت آموزشوپرورش در سال ۱۳۹۰ تصویب کرد که بخشی از نمره درس آمادگی دفاعی، هشت تا ١٠ نمره، به شرکت در اردوهای «راهیان نور» تعلق بگیرد. این طرح با هدف ترغیب دانشآموزان برای شرکت در این اردوها تصویب شد و وزارت آموزشوپرورش با همکاری ستاد مرکزی راهیان نور، برگزاری این اردوها را برای دانشآموزان دختر و پسر مقطع متوسطه آغاز کرد.
اتفاق بزرگ اما در تصادف و مرگ بچهها بود. حاصل اردوهای راهیان نور کشتهشدن سه دانشآموز از استان خراسانرضوی و زخمیشدن ١٣ نفر دیگر در مسیر برگشت در حوالی بروجرد در همان سال بود. تصادف و مرگهایی که آغاز زنجیره تصادفات اتوبوسهای دانشآموزان و دانشجویان در سلسله اردوهای «راهیان نور» و مرگ و مجروح شدن بسیاری از کودکان و جوانان محصل تا امروز است. فروردین ۱۳۹۱ سقوط اتوبوس حامل دانش آموزان در بازگشت از اردوی «راهیان نور» موجب کشته شدن ۲۶ دانشآموز دختر بروجنی شد؛ ۲۱ آذرماه ۱۳۹۶ هشت نفر از ۳۹ دانشآموزی که در اتوبوس «راهیان نور» بودند وقتی با یک وانت تصادف کردند، کشته شدند. سه ماه قبلتر از این اتفاق تلخ هم یک اتوبوس دیگر که دانشآموزان هرمزگانی را به اردوی «راهیان نور» میبرد، تصادف کرد و ۹ نفر از آنها کشته شدند. در اسفند ۱۴۰۱ هم یک اتوبوس دیگر از دانشآموزان که راهی اردو بودند، واژگون شد و تعدادی از دانشآموزان مصدوم شدند. تعداد حوادث این اردوها و کشته شدهها و انتقادها در دهه ۹۰ آنقدر زیاد شد که سایت راهیان نور، بعد از مدتی دیگر اخبار مربوط به حوادث این اردوها را پوشش نداد. این یکی از دلایلی است که آمار دقیق و مستندی از تعداد کشته شدهها و حوادث اردوهای «راهیان نور» در دسترس نیست.
در سالهای اخیر موضوع اجباری بودن شرکت در این اردوها و همچنین افزایش نمره انضباط و یا درس آمادگی دفاعی، مورد انتقاد والدین و برخی از رسانهها قرار گرفت. البته باوجود اینکه این طرح از سمت شورای عالی وزارت آموز و پرورش تایید شده بود در ۲۶ شهریورماه ۱۳۹۶ یعقوب سلیمانی، دبیر قرارگاه راهیان نور سپاه و بسیج در صحبتهایش به نکتهای اشاره کرد که سالهای قبل برای اردوهای «راهیان نور» حاشیهساز شده بود. او گفت: «این اعزامها به هیچ عنوان جنبه اجباری ندارد و پس از کسب رضایت والدین دانشآموزان صورت میگیرد.»
این گفته در حالی مطرح میشد که والدین و خانواده دانشآموزان گفته بودند که شرکت در اردوهای «راهیان نور» برای دانشآموزان اجباری است و اگر آنها در این اردوها شرکت نکنند از نمره انضباط و یا دیگر دروس آنها کاسته میشود.
با تمام این اوصاف، نه انتقادهای منتقدان و خانوادهها و نه وعدههای مسئولان به تغییر ویژهای در روند برگزاری اردوهای «راهیان نور» منجر نشده است و این اردوها بدون بازنگری و با همان کیفیت قبلی برگزار میشوند. البته تعداد زیاد تصادف اتوبوسهای دانشآموزان در مسیر رفت و برگشت به اردوی «راهیان نور»، زمینهساز شکلگیری «سامانه کنترل اردوهای دانشآموزی» شد و از طرفی این وعده هم داده شد تا برای رفتن به مناطق جنگی و برگزاری این اردوها از قطار به جای اتوبوس استفاده شود.
امسال باتوجه به در پیش بودن ماه رمضان، اردوهای «راهیان نور» از ۲۲ بهمن تا ۲۲ اسفند برگزار میشود. به گفته برخی از خانوادهها که فرزندانشان به مدرسه میروند، هزینه این اردوها برای مدت پنج روز، یک میلیون تومان و در برخی از مدارس یک میلیون و پانصد هزار تومان اعلام شده است.
آموزش و پرورشی که تجربه زیادی در برگزاری اردوهای بزرگ ملی نداشته و ندارد، عدم نگاه تخصصی به آموزش و پرورش، کمبود بودجه، نبود زیرساختهای مناسبی مانند سیستم حملونقل استاندارد برای برگزاری اردوهای «راهیان نور» و تربیتنکردن مربیان متخصص برگزارکننده این اردوها از یک طرف و از طرف دیگر کمبود اتوبوس و مینیبوس استاندارد، فرسودگی سیستم حمل و نقل دانشگاه های کشور، برگزاری بدون برنامهریزی اردوهای دانشآموزی و دانشجویی از جمله مواردی است که کارشناسان از آن ها به عنوان عوامل سوانح اردوهای «راهیان نور» برای دانشآموزان، دانشجویان و معلمان نام میبرند.
مسئولان آموزش و پرورش را مسئول جان دانشآموزان دانست و گفت که این اردوها «بازی با جان دانشآموزان» است.
منبع: بخشهایی از گزارش رادیو زمانه
