امین بزرگیان
ما در عصری هستیم که میدان سیاست تحت تأثیر فیگوری است که آن را میتوان «سلبریتی سیاسی» نامید: سلبریتیها در هر میدانی که باشند وظیفه نخست خود را سرگرم کردن مخاطبان از طریق ارزشها و زبان آن میدان میدانند: سلبریتی اقتصادی، سلبریتی فرهنگی، سلبریتی کتاب، سلبریتی فلسفه، سلبریتی دین و غیره. برای هریک میتوان مثالهای روشنی برگزید.
نکته این است که در جریان تسخیر تمامی میدانها، میدان سیاسی هم برخوردار از این فیگور شده و حتی تا حد «رییس جمهور» نیز در جهان ارتقا یافته است. مهمترین دلیل اهمیت یافتن سلبریتیها، منطق مصرفی حاکم بر تمام شئون زیست انسانی و نسبیشدن فزایندهی ارزشهای مدرنیستی است.
سلبریتی سیاسی امکان مصرف سیاست را برای همگان در هاویهای از سرخوشی و بیعملی فراهم میسازد، کسی که با در اختیار گرفتن گرامر و ادبیات میدان سیاست، جلوی دستگاههایهای مختلف تصویربرداری ظاهر میشود و با محتوایی که تولید میکند مخاطبان را در نهایت فقط «سرگرم» میکند.
این سلبریتی هر چند ممکن است رییسجمهور شود، نماینده مجلس شود، مهمترین فرد در میان مخالفان نظام شود، حتی زندان برود و اعدام شود؛ اما در نهایت یک سلبریتی است به این معنا که کوچکترین تغییری نمیتواند در سلسله مراتب قدرت و نظم سیاسی ایجاد کند.
سلبریتی جایگزین «قهرمان» یا «رهبر» سیاسی است که عصر سرمایه و تصویر دیگر نمیتواند آن را تحمل کند، با منطق آن ناسازگار است و جایی برای آن ندارد. کافی است روند اهمیت یافتن افراد در میدان سیاست را در این دهه اخیر دنبال کنیم تا ببینیم چه افرادی با چه سابقهای و چه کارنامهای در میدان سیاست، جمعیت خسته از وضعیت را سرگرم کردهاند و تا آنجا اهمیت یافتهاند که نظام سیاسی مسلط بازداشت و حتی حذف آنان را با تبلیغات گسترده دستاورد خود معرفی کرده است.
اگر دقیقتر نگاه کنیم حکومت مستقر در رابطهای درهمتنیده با مخالفان حرفهایاش، به سلبریتیهای تولیدی توسط اپوزیسیون به شیوه خود «اهمیت مضاعف» میدهد تا وضعیت در همین سطح مجازی باقی بماند. هدیه را میپذیرد.
اپوزیسیون و دوربینها سلبریتی میسازند که حتی شاید پیام نوروزی بدهد یا با روسای جمهور دیگر ملاقات کند؛ بادکنک باد میشود… و اینجاست که نظام سیاسی به واقع مستقر از دور با لبخند به همه ما چشمک میزند.
هر نیروی سیاسی که بتواند فضا را «مفرح» کند و هیچکاری از عهدهاش بر نیاید، با وجود همه سر و صداها قطعاً هدیهای است به وضعیت موجود.
