در تحسین جنبش محیط زیستی اراکی‌ها

مجتبی نجفی

جنبش محیط زیستی اراکی ها تحسین برانگیز است. تداوم یک مطالبه با نقد ساختار قدرت و دفاع از حق هوای پاک، محصول نفس کشیدن یک جامعه مدنی زیر ضرب استبداد است. هیچ راه نجاتی جز تداوم مطالبه محوری شهروندان نیست و هیچ آینده تضمین شده ای جز همان رویکرد حق محورانه که دختر شیرین زبان نمایش داد نیست: هوای پاک و نفس کشیدن بدون استرس حق  شهروند است. و این حق خواهی شهروندی، ضامن زیست دموکراتیک خواهد شد چرا که دموکراسی مفهوم انتزاعی نیست، از همین تجربه های روزمره زندگی خلق می‌شود و استمرار و ارتقا می‌یابد؛

در همین اعتراض جمعی به مازوت سوزی و صنعتی کردن بی ضابطه شهر با انواع و اقسام سرطان های ناشی از آن است که شهروند اراکی را در یک کنش جمعی به سوی مطالبه حق خود از ساختار قدرت سوق می‌دهد. و البته اهمیت حضور خیابانی در همین نمایش بدنهای دادخواه و حق خواه است و گر نه حضورهای آنلاین مکمل اند و محدود کردن اعتراض شهروندی  به کارزارهای آنلاین ناقص کردن مفهوم اعتراض است. جنبش ها برای پیروزی، نیازمند طی کردن مسیرهای متفاوتند. حذف خیابان، حذف بدن معترض است و فقدان بدن معترض برای حکومتهایی که میل به تمامیت خواهی دارند آسودگی خاطر می آورد.

برای همین، جنبش زیبای محیط زیستی در اراک برآمده از تجربه های زیسته شهروند گرفتار در بی کفایتی ساختار قدرت است که حتی حق نفس کشیدن بدون استرس بیماری را از شهروند سلب کرده و هر حضوری گوشزدی به حکومت است که وضعیت استبداد، وضعیتی غیرطبیعی و غیرقابل قبول است. تعدد حرکتهای اعتراضی خیابانی از بازنشستگان گرفته تا کارگران و  معلمان و  شهروندان به ستوه آمده از آلودگی در تداوم همان مسیری است که تاکید دارد همین حرکتهای خرد خرد هم، آموزش شهروندی مطالبه گر است و هم تقویت کننده روح اعتراضی سوژه تحت سلطه. مبارزه برای تغییرات ساختاری دموکراتیک در قدرت بدون همین حرکتهای شهروندی مطالبه گرانه به نتیجه نخواهد رسید اما نکته راهبردی همین است که شهروند انواع حقوق دارد: حق آزادی پوشش، حق انتخاب کردن حاکم، حق انتخاب شدن، حق تشکل داشتن و سازماندهی و حتی حق تغییر ساختار حکومتی که بن بست رسیده.

از اینرو حقوق شهروندی یک بسته متنوع است که در این بسته، حق زیست بوم عاری از آلودگی هم برجسته است. درست است که اکنون پر از بحرانیم اما تداوم همین حرکتهای اعتراضی سویه های روشنی از آینده است که شهروند حقوق خود را مانند همین کودک مطالبه کند. « اراک» نمونه ای بارز از مبارزه مدنی برای تحقق مطالبه شهروندی است. از تداوم همین خردهاست که خواست تغییر کلان نیرو می‌گیرد.