؟؟؟؟٭
درهمشکستن پیدرپی رؤیاها و توهمات حاکمان کشورها از اقبال مردمان آنهاست و این روزها مردم ایران در اوج فلکزدگی، با شادی و امیدواری در حال تماشای له شدن خیالات خام حکومت خود هستند.
این دردناک است، اما هنگامیکه حکومتها بر پیمایش مسیرهای غیرعقلانی اصرار میورزند، افتادنشان به چاله و لبۀ پرتگاه شادی و امید میآفریند: حکومت که به اشتباهش پی ببرد، هزینههای ملی کاهش مییابند!
درهمشکستگی ذهنیات حکومت ما در عرصۀ سیاسی بهویژه در منطقه، آشکارترینِ این زمینخوردگیِ عقلیِ حکومت است، اما تصادمات دیگری هم از برخورد حکومت با واقعیت کار جهان هست که کمتر به چشم میآیند، ولی میتوانند اثر چشمگیر داشته باشند.
این نوع سر به سنگ خوردنها بیشتر در حوزۀ اقتصادیاند و تازهترینِ آنها را حرفهای آقای ترامپ آشکار ساخته است. او در یک تهدید جدی و آشکار، سازمان بریکس را که در سه چهار سال اخیر تعیینکنندگیِ آن در جهان و پایان دادن به سروری آمریکا توسط آن از دهان سران سیاستِ ناخواندۀ حکومت و تبلیغاتچیهای آنها نمیافتاده، تهدید کرد اگر حرفی از کنار گذاشتن دلارِ ایالاتمتحده در معاملات داخلیِ خود بزنند با یک تعرفۀ صددرصدی در تجارت با ایالاتمتحده روبرو خواهند شد.
معنی حرفش این است که اعضای بریکس نهتنها در معامله با بقیۀ جهان، بلکه حتی در معاملات بین خود نیز قادر به کنار گذاشتنِ دلار و تعریف یک واحد ارزی تازه نخواهند بود.
بنابراین بریکس (باوجود اعضایی از قدرتمندان اقتصاد جهان) بهعنوان یک پیمان همکاری و اتحادیۀ تجاری فقط میتواند تسهیلگر روابط درونیِ اعضا باشد و نه چیزی بیش.
البته برای ما بهعنوان روزنامهنگار تأسفآور است که جهان هنوز از مقابله با سلطه و زورگوییِ امپریالیسمِ بزرگترین اقتصاد جهان ناتوان است. بر اساس ارزیابی مرکز بررسیهای اقتصاد بینالملل در شورای آتلانتیک، دلار هنوز در جایگاهِ ارز اولِ ذخایر جهانی است و یورو که رقیب آن است هنوز نمیتواند سلطۀ آن را به چالش بکشد.
نکتۀ مهم این است که چین میتواند اقتصاد ایالاتمتحده را دچار چالش کند، اما فعلاً منافع تجاریاش اقتضا نمیکند که وارد چنین چالشهایی بشود.
کشورهایی با اقتصاد ضعیف مانند ما نیز اصلاً دنبال چنین اوهامی نیستند.
حسن اینکه امریکای ترامپ اعلام کرده هر کس در مسیر ایجاد ارز جدید به جای دلار برود با تعرفۀ صددرصدی در تجارت با ایالاتمتحده روبرو خواهد شد این است که تعداد شعاردهندگان ضعیفالبنیه علیه دلار را کاهش میدهد و این ممکن است در اصلاح نگرش حاکمان ایران نیز مفید و وسیلهای برای واقعبین کردن آنها باشد.
توان ایران در تأثیرگذاری بر وضعیت دلار آنقدر کم است که بعید است آمریکا حتی توقف این حرفها را در شرایط معاملۀ در حال رخ دادن با ایران بگنجاند.
مشاوران ترامپ بر سر باد هوا با کسی معامله نمیکنند، برخلاف حکومت ما که همیشه خریدار قولها و حرفهای بیپایه و هوایی بوده است!
البته قابلذکر است که توپِ پرِ ترامپ برای جهان نیز توان شلیک دائمی نخواهد داشت.
ایجاد دیوار تعرفهای، اثرات دوسویه دارد و اثرات مخربِ درازمدتش بر اقتصاد کشوری که غیرمنطقی تعرفهها را افزایش میدهد بسیار سنگین و ماندگار است و شاید کار به جای باریک هم بکشد.
بین دو جنگ جهانی، دیوارهای تعرفهایِ مرتفعتر نقش مهمی در گره زدن اقتصاد جهان داشت و در دهۀ هشتادِ قرن پیش فقط قدرت آنکتاد بود که ارتفاع دیوار تعرفهای را به نفع هر دو طرف کاهش داد و آسیبهای احتمالی را برای برخی کشورها به مسیر ملایمی برای توسعۀ اقتصادی از طریق توسعۀ تجارت سوق داد.
تعرفهها همواره شمشیر دولبه بودهاند و ترکتازیهای ترامپ هم دوام چندانی نخواهند یافت مگر آنکه جهان برای یک جنگ تازه آماده شود.
حکومت ما بهناچار در کانالهای سیاست و اقتصاد به فکر اصلاح نمرۀ عینک خود افتاده و این سوای تأثیری که شاید بر سرنوشت آن داشته یا نداشته باشد، برای ایران مفید و کاهندۀ زیان خواهد بود.
اگر فکر میکند مفید است که ژنرال نقدی در رودخانۀ متلاطم اقتصاد جهان به شعار دادن روی بلم شکسته ادامه دهد و کماکان جامعه را خر فرض کند. اشکالی ندارد این کار را بکند، ولی باید از بردنِ اوهام خود به میزهای مذاکره خودداری کنید. جهان ما را بهتر از خودمان میشناسد.
٭تحریریه جامعهنو
