امیر دبیری مهر
با وجودی که درهفته های اخیرفضای خوش بینانه ای درایران برای مذاکره ایران وامریکا شکل گرفته بود موضع گیری شدید و صریح ایت الله خامنه ای درهفتم فوریه علیه هرگونه مذاکره با امریکا٬ جامعه ایران وناظران بین المللی را در بهت وحیرت فرو برد.
رهبر جمهوری اسلامی دردیدار با فرماندهان نیروهای هوایی ارتش ایران مذاکره با امریکا را شرافتنمندانه و عقلانی و هوشمندانه ندانست و رسما به همه حدس و گمان ها دراین خصوص پایان داد. این در حالی است که رهبرایران چند هفته قبل درخصوص مذاکره با امریکا به دولت چراغ سبز نشان داده بود .
بازار ایران بلافاصله تحت تاثیر سخنرانی ایت الله خامنه ای قرارگرفت و قیمت دلار و طلا در روز تعطیل به شدت افزایش یافت .
در فضای رسانه ای هم ایرانیان بطور کلی مواضع متفاوتی اتخاذ کردند که در ۴ دسته زیر قابل دسته بندی است.
گروه اول کسانی بودند که خواستار استعفای مسعود پزشکیان رییس جمهورایران شدند به نظر اینها پزشکیان بدون مذاکره با امریکا و رفع تحریم ها نمی تواند به وعده های خود عمل کند و بهتراست از قدرت کناره گیری کند.
گروه دوم از موضع رهبر ایران انتقادکردند که در تصمیمات و سیاستهای خود به معیشت و اقتصاد مردم انچنان که باید توجه نمی کند و این موضع نیز موجب تشدید فشارهای اقتصادی خواهد شد.
گروه سوم اقلیت مخالف مذاکره با امریکا هستند که با ابراز خوشحالی از موضع گیری رهبری این سخنان را فصلالخطاب خوانده و حتی حسین شریعتمداری مدیر روزنامه کیهان٬ طرفداران مذاکره با امریکا را احمق و خائن خواند.
در نمازهای جمعه هم علیه محمد جواد ظریف معاون رییس جمهور ایران که نماد طرفداری از مذاکره با امریکاست ناسزا و شعارهای تندی داده شد و امام جمعه تهران از معترضین تشکرکرد.
دسته چهارم هم کسانی بودند که سعی کردند سخنان رهبری را اینگونه تفسیر کنند که این سخنان مکمل مواضع قبلی است و برای این مطرح شده که دست دولت برای مذاکره باز باشد تا بتواند امتیاز بیشتری بگیرد.
مواضع برخی ازمقامات دولتی از جمله رییس جمهور و وزیر امور خارجه ایران در حمایت از سخنان رهبری نیز درهمین چارجوب ارزیابی می شود.
فارغ از این دسته بندی ها یک مساله برای کارشناسان مشخص بود و اینکه به رهبرجمهوری اسلامی اطلاعاتی رسیده که منجر به این موضع گیری صریح و شدید الحن شده .بویژه که ایت الله خامنه ای سخنرانی خود را خارج از عرف همیشگی در روز جمعه انجام داد در حالی که دیدارهای رسمی رهبر ایران در بیت رهبری چهارشنبه ها انجام می شود.
برخی حدس زدند این اطلاعات مربوط به دیدار نتانیاهو و ترامپ در واشنگتن بوده و احتمالا از طریق روسیه به ایران منتقل شده، برخی نیز احتمال دادند ترامپ پیامی را از طریق واسطه هایی مثل عمان به رهبر ایران منتقل کرده است.
در این فضای حدس و گمان بود که محمد باقر قالیباف رییس مجلس اعلام کرد ترامپ دریادداشت مربوط به تشدید تحریم ها علیه ایران خواستار توقف فعالیتهای هسته ای ٬ ساخت موشک و سلاحهای نامتقارن و نامتعارف نظامی شده. به تعبیر قالیباف این پیشنهاد یعنی ترامپ می خواهد ایران را کاملا خلع سلاح کند.
با این اظهارات مشخص شد که علت موضع شدید اللحن رهبر ایران علیه مذاکره با امریکا چه بوده البته به نظر می رسد این نظر ترامپ غیر از یادداشت مورد اشاره ٬از کانالهای دیگر نیز به رهبر ایران رسیده باشد.
درنتیجه در این شرایط دو وضعیت در اینده نزدیک روابط ایران و امریکا قابل تصوراست: اول تغییرموضع ترامپ از درخواست خود و کاهش انتظار از ایران با هدف کشاندن ایران به پای میز مذاکره و ارایه امتیازهای جذاب به ایران.
وضعیت دوم رویارویی ایران و امریکاست که در فاز اول تشدید تحریم ها بویژه علیه فروش نفت ایران است و درفاز دوم بازگذاشتن دست اسراییل برای اقدامات نظامی علیه تاسیسات هسته ای ایران با حمایت امریکاست. یعنی همان چیزی که اسراییل سالهاست به دنبال آن است تصمیم امریکا برای فروش بمبهای سنگر شکن در روزهای اخیر در همین راستا ارزیابی می شود.
