با توجه به سیاست خارجی نامتعادل، غیرمسئولانه و غیر قابل اعتماد رئيس جمهور آمریکا آقای ترامپ، علی الرغم افزایش نیروی های نظامی آمریکا در خاورمیانه و غرب اقیانوس آرام، تحلیل گران براین باورند آمریکا مستقیماً به ایران حمله نظامی نخواهد کرد و این در حالی است که جنگ ایران با آمریکا در یمن در حال وقوع است؟ آیا رژیم اسلامی از این طریق تسلیم دولت ترامپ خواهد شد؟ بنظر میرسد آمریکا با بمباران شدید مواضع حوثی ها حملات تروریستی آنان به کشتی رانی در دریای سرخ و دهانه باب المندب را کاهش داده است. امّا باید اذعان داشت بدون عملیات زمینی، حوثی ها مغلوب نخواهند شد. احتمالاً بهترین گزینه برای شکست حوثی ها استقرار نیروی زمینی کماندوئي أمریکا در کشور عمان باشد که رابطه بسیار نزدیکی با آمریکا دارند، و از طریق مرزهای عمان با یمن بطور محدود عملیات حمله و گریز انجام دهد. حملات کماندویی و بمباران هوایی میتواند حوثی ها را سرکوب کند، ولی برای جلوگیری از بازسازی آنها، به یک حکومت قانونی مورد قبول مردم و پشتیبانی کشورهای عرب خاورمیانه نیاز است.
از سویی مذاکرات اتمی ایران با فشار دولت آمریکا و افزایش تحریم های کمرشکن اقتصادی، روز شنبه ۱۲ آوریل در مسقط پایتخت کشور عمان شروع شد. هر دو طرف روند نشست برای برنامه ریزی مذاکرات را مثبت ارزیابی کردند. پیش بینی میشود در صورت عدم توافق، افزون بر عملیات نظامی در یمن، آمریکا از طریق اسرائيل به تاسیسات زیر ساختاری ایران از جمله تأسیسات اتمی حمله کند. ترکیب این عملیات و وضعیت اقتصادی شکست خورده نظام اسلامی، میتواند خامنه ای را مجبور به عقب نشینی کند.
نظام اسلامی ادعا دارد که برنامه هستهای ایران در دهه ۱۹۵۰ با کمک ایالات متحده تحت رژیم پادشاهی محمد رضا شاه پهلوی آغاز شد و ایران در آن زمان پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای را امضا کرد. مذاکرات اتمی بین ایران و سه کشور اروپایی در سال ۲۰۰۳ آغاز شد و پس از ۱۲ سال، توافق برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در سال ۲۰۱۵ شکل گرفت که ایالات متحده آمریکا یکی از اعضای کلیدی این مذاکرات بود. تحت چارچوب برجام، ایران موافقت کرد که ذخایر اورانیوم غنیشده خود را ۹۸ درصد کاهش دهد، غنیسازی را در سطح ۳٫۶۷ درصد متوقف کند و بازرسیهای جامع آژانس بینالملی انرژی اتمی را بپذیرد. در مقابل، تحریمهای سازمان ملل مرتبط با برنامه هستهای لغو گردید. با توجه به این ادعا به نظر میرسد نظام اسلامی پیشنهاد تعهد برجامی دیگری را به آقای ترامپ ارایه دهد.
افزون بر این جمهوری اسلامی ادعا دارد قصد ساخت سلاح هستهای ندارد. امّا رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۳ آوریل در مصاحبه با شبکه تلویزیونی آرژانتینی « La Nacion» گفت «ایران امروز سلاح هسته ای ندارد، اما بسیاری از مواد و قسمتهای پازل ساخت یک سلاح هسته ای را به دست آورده است.» در ماه مارس گذشته نیز گروسی درباره افزایش ذخایر اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده ایران به مقدار ۲۷۵ کیلوگرم ابراز نگرانی کرد.
پیرامون گزینه نظامی، رسانه اینترنتی ایرنا در تاریخ ۷ آوریل، از سوی «بنیاد تحقیقات ناظران» نوشت مقامهای کاخ سفید میگویند این افزایش نیروها لزوماً به معنای اقدام نظامی قریبالوقوع نیست، امّا در صورت درگیری با ایران برای هر سناریویی آماده است (۱). در این راستا لازم است یادآور شویم آقای ترامپ با نامه ای به آقای خامنه ای گزینه هایی از جمله برچیده شدن برنامه اتمی نظام، برچیده شدن نیروهای نیابتی و محدود کردن برنامه موشکی رژیم را اعلام داشت. نیروهای نیابتی رژیم در سوریه، لبنان، غزه و عراق با حملات هوایی و زمینی إسرائيل بی اثر و با تضعیف حزب الله لبنان، و سقوط دولت بشاراسد در سوریه تنها نیابتی باقی مانده حوثی های یمن است که آمریکا در حال پیکار با آنست.
برنامه موشکی ایران نیز از نظر آمریکا و إسرائيل از اهمیت چندانی برخوردار نیست زیرا با دو بار حملات موشکی ایران به إسرائيل، (حملات وعده صادق ۱ و ۲)، عدم کارایی آن آزمایش و ثابت شد. بنابراین تنها نکته باقیمانده در نامه ترامپ توقف برنامه اتمی ایران است. خامنه ای به این درخواست ترامپ نیز پاسخ مثبت داد و نشست برنامه ریزی مذاکرات در مسقط پایتخت عمان انجام و ادامه مذاکرات شنبه آینده در شهر رم پایتخت ایتالیا برگزار می شود.
علی الرغم ضعف کارایی موشک های نظام، ایران همچنان دارای زرادخانه کافی موشک و پهپاد است که میتواند منافع آمریکا را مورد تهدید قرار دهد. نیروی دریایی سپاه پاسداران نیز قادرست با قایقهای تندرو مجهز به راکت و موشک تنگه هرمز و احتمالاً تنگه باب المندب را برای مدت کوتاهی مسدود کند.
نظام اسلامی در هنگام رهبری آیت الله خمینی در پایان جنگ ایران با عراق، سال ۱۹۸۸، نیز با وضعیت مشابهی روبرو بود. سپاه پاسداران نظام با قایقهای تندرو با راکت به نفتکش ها حمله می کردند. رژیم اسلامی تهدید های آمریکا را نادیده گرفت که باعث ورود آمریکا به جنگ با ایران شد اگر چه بطور محدود. ناوشکن یو اس اس وینستون وارد پیکار با ایران شد، منع پروازی بر آسمان خلیج فارس برای هرگونه هواپیما از طرف ایران اعلام شد. چند ناو نیروی دریایی ایران توسط این ناوشکن غرق و هواپیمای ایران-ایر با بیش از ۳۷۰ سرنشین که از فرودگاه بندرعباس پروازکرده بود در آبهای خلیج فارس ساقط و موجودیت نظام اسلامی درخطر قرار گرفت. رهبر کنونی آیت الله علی خامنه ای که در آن هنگام رئیس جمهور بود و آیت الله هاشمی رفسنجانی رئيس مجلس اسلامی، به خمینی توصیه کردند برای بقاء نظام می بایست به جنگ ایران و عراق و جنگ نفتکشها در خلیج فارس پایان داد. خمینی با قبول قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل و نوشیدن جام زهری پایان جنگ اعلام و از سقوط نظام اسلامی جلوگیری شد.
خامنه ای با سیاست نگاه به شرق و حمایت از روسیه در جنگ با اوکراین امیدوار بود، روسیه در درگیری نظامی ایران با آمریکا از نظام اسلامی حمایت کند. در این راستا با برقراری رزمایش هایی بین نیروی دریایی ایران، روسیه و چین به مردم ایران تلقین کردند که در صورت درگیری با آمریکا نه تنها نیروی دریایی ایران میتواند در مقابل آمریکا بایستد، احتمال حمایت از جانب روسیه نیز وجود دارد؛ تنها امیدی واهی. در هفته گذشته معاون نخست وزیر روسیه در مجلس دومای آن کشور بصراحت بیان داشت در صورت درگیری نظامی بین ایران و آمریکا، روسیه وارد این پیکار نخواهد شد.
«بنیاد تحقیقات ناظر» تهدید کرده هر جنگ بزرگی در خاورمیانه پیامدهای جهانی خواهد داشت. رسانه اظهار میدارد حمله آمریکا و تخریب ناشی از آن میتواند به طور پارادوکسیکال ایران را به سمت ساخت و استفاده از سلاحهای هستهای سوق دهد؛ قیمت نفت به شدت افزایش یابد؛ در نهایت، ممکن است پیامدهای انسانی ناشی از آلودگی رادیواکتیو در اثر حمله به تأسیسات هستهای نیز رخ دهد. این اظهارات که در رسانه ایرنا بازتاب یافته بیانگر وحشت نظام از درگیری نظامی با آمریکا است. پس از حمله جنایتکارانه ۷ اکتبر حماس به اسرائیل که منجر به نابودی نیابتی های رژیم در خاورمیانه و سقوط بشار اسد شد، نظام متوجه اشتباه محاسباتی خود گردیده و میداند با توجه به آمادگی نظامی آمریکا و اسرائيل و عدم حمایت کشورهای حامی نظام، از جمله روسیه، چین، و کره شمالی، نظام برای بقاء خود چاره ای بجز قبول خفت بار پیشنهادات ترامپ در مذاکرات اتمی را ندارد.
رسانه اینترنتی دوچه وله، ۲ آوریل ۲۰۲۵، پیرو افزایش تنش بین ایران و آمریکا، مقاله ای در باره استقرار نیروهای نظامی آمریکا منتشر کرده که اعلام میدارد پنتاگون به منظور تقویت موضع دفاعی و قدرت بازدارندگی، ایالات متحده دستور اعزام ناوهای نیروی دریایی آمریکا و اسکادرانهای هوایی بیشتری به خاورمیانه صادر کرده است (۲). از هفته پیش تاکنون ۶ بمبافکن بی۲ به پایگاه دیگو گارسیا منتقل شدهاند. از جمله تمدید مأموریت ناوگروه هری اس ترومن در حوزه عملیاتی سنتکام، اعزام ناوگروه هواپیمابر کارل وینسون، همچنین اعزام ناوگروه هواپیمابر یواساس نیمیتز (یکی از بزرگترین شناورهای جنگی در جهان با رانش اتمی) نیز ماموریت خود را در غرب اقیانوس آرام آغاز کرده اند. پنتاگون در بیانیه خود با اشاره به اظهارات پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، افزوده است در صورتی که حکومت ایران یا نیروهای نیابتی آن تهدیدی را علیه پرسنل یا منافع ایالات متحده در منطقه انجام دهند، آمریکا «بیتردید به اقدام قاطع دست خواهد زد.» رسانه رویترز نیز بیانیه پنتاگون را بازتاب داده است.
کیهان لندن نیز از به نقل از رویترز مینویسد در پی آغاز دور جدیدی از درگیریها در غزه و لبنان، حملات نظامی در یمن، تغییر زمامداران در سوریه و تبادل آتش بین اسرائیل و رژیم ایران، تهدیدهای ترامپ برای اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی، تنشها در منطقه را بیشتر و کشورهای منطقه را نگران کرده است (۳). دولت های منطقه نگرانند در صورت درگیری نظامی بین ایران و آمریکا، نظام اسلامی کشورهای منطقه را مورد حمله موشکی قرار دهد. در این راستا دولت کویت اعلان داشت به هیچ هواپیمای جنگی از آسمان کویت برعلیه ایران را نخواهد داد.
از سويي تمی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، روز دوشنبه ۳۱ مارس در پاسخ به پرسشی درباره “محدودیت زمانی” مذاکرات، تاکید کرد «رفتار ایران در سراسر جهان منافع ملی آمریکا را تهدید میکند، به همین دلیل پرزیدنت ترامپ کارزار فشار حداکثری را دوباره اعمال کرد تا به تهدید هستهای ایران پایان دهد، برنامه موشکهای بالستیک آن را محدود کند و مانع حمایت ایران از گروههای تروریستی شود.»
رهبر علی خامنه ای و سران سیاسی-نظامی اش در رویارویی با آمریکا نگران سقوط نظام توسط مردم ایران هستند و به دنبال چاره جویی. روایت «امت اسلامی» که مدت ۴۶ سال بکار برده اند را کنار گذاشته و روی به تاریخ کهن ایران از ناسیونالیسم ایرانی صحبت به میان آورده اند. در این راستا رئیس ستاد نیروهای مسلح نطام، سرلشگر محمد باقری، ضمن پیامی به همسایگان ایران هشدار داده «امیدوارم با رویکردی که جمهوری اسلامی در روابط با همسایگانش دارد با دوستی و اخوت زندگی خوبی را برای مردمان مان داشته باشیم (۴)». وی در پیام نورزی در حاشیه دیدار از بنای تاریخی تخت جمشید برای مردم سال خوش و پر برکتی آرزو کرده و می گوید امسال خیر و نیکی و آرامش برای «ملت» ایران باشد.
اقدامات جنایتکارانه نظام اسلامی به رهبری خمینی و خامنه ای مردم و کشور ایران را در وضعیت بسیار بحرانی و خطرناک تاریخی قرار داده است. مردم ایران نگرانند، آیا مذاکرات اتمی سرانجامی خواهد داشت؟ گزینه های قابل قبول آمریکا درباره برنامه اتمی ایران کدامند؟ بعضی تحلیلگران گزینه مشابه حلّ برنامه اتمی لیبی را محتمل می دانند، که ایران برنامه اتمی خود را بطور کامل کنار بگذارد. گزینه دیگر آنکه نظام با بازدید صد در صدی بازرسان آژانس بین الملل انرژی اتمی زیر نظر آمریکا توافق کند. پیش بینی می شود خامنه ای برای بقاء نظام به هر گزینه مورد توافق ترامپ تن دهد تا از رویارویی نظامی با آمریکا جلوگیری شود. آیا گزینه ای انتخاب خواهد شد که به نفع مردم ایران باشد؟ افزون براین وظیفه اپوزیسیون نظام در این برهه سرنوشت ساز تاریخ ایران چیست؟ درحال حاضر تنها می توان حدس و گمانه داشت، امّا مردم و اپوزیسیون باید برای هر سناریویی آماده باشند.
از سویی وزیر خارجه ایران همراه با معاون سیاسی مجید تخته روانچی و معاون بین الملل و حقوقی غریب آبادی، اسمائيل بقائی سخنگوی وزارت خارجه ایران و مشاورت دیگران از جمله محمد جواد ظریف میتواند در برابر مذاکره کننده ترامپ آقای ویتکاف دست بالا داشته باشد. گفته میشود ویتکاف روسیه ای اصل در دنیای سیاست خارجی تجریه کافی ندارد. اگر چه هر دو طرف در هرگونه موردی باید با کشورهای خود بررسی و توافق نمایند. در آمریکا هم اگر بظاهر دولتمداران کنونی بیشتر تاجرند تا سیاستمدار، ولی در پس پرده دولت ترامپ هم سیاستمداران باتجربه قرار دارد که میتوانند جلوی تزویر و ریاکاریهای مذاکره کنندگان ایران را بگیرند.
در پایان اگر در مذاکرات اتمی با آمریکا توافقی رخ دهد تکلیف مردم ایران که برای عبور از نظام اسلامی بارها به پاخاسته، به میدان آمده و هزینه جانی و مالی داده اند چه خواهد بود؟ احتمالاً هر گونه توافقی، تحریم ها و تورم را کاهش می هد، و وضع معیشتی مردم کمی بهبودی خواهد یافت. امّا مردم ایران تجربه توافق برجام را پشت سر دارند، که درصد بسیار بالای درآمدها در راه تقویت نیروهای نیابتی و مافیای اقتصادی نظام به یغما رفت.
بنابراین عزم راسخ مردم و اپوزیسیون باید بر عبور از نظام اسلامی تمرکز یابد. مردم ایران با خیزش های چند دهه گذشته بویژه جنبش «زن-زندگی-آزادی» هزینه های جانی و مالی را از یاد نخواهند برد. امید است این وضعیت بحرانی باعث گردد مردم و اپوزیسیون مسمم تر از هر زمانی برای عبور از نظام اسلامی آمادگی داشته باشند، اختلافآت و منافع گروهی را کنار گذاشته و دست در دست هم بدون توجه به هرگونه توافقی بین نظام اسلامی و آمریکا، راسختر در راه براندازی نظام اسلامی گام بردارند.
ناخدا محمد فارسی
۱۴ آوریل ۲۰۲۵
1 – https://www.irna.ir/news/85796071/
2 – https://www.dw.com/fa-ir//s-9993
3 – https://kayhan.london/1404/01/17/373976/
4 – https://www.irna.ir/news/85793832/
