محمّد مختاری (۱ اردیبهشت ۱۳۲۱ – ۱۲ آذر ۱۳۷۷) شاعر، نویسنده، مترجم و منتقد چپگرای ایرانی و از فعالان کانون نویسندگان ایران بود.
مختاری علاوه بر سرودن شعر و نویسندگی، آثاری از مایاکوفسکی، آنا آخماتووا و مارینا تسوتایوا را نیز به فارسی ترجمه کرده است. محمد مختاری منتقد چپگرای کانون نویسندگان در اردیبهشت ۱۳۲۹در مشهد به دنیا آمد و از رشتهی ادبیات فارسی از دانشگاه فردوس مشهد فارغ التحصیل شد. سالِ ۱۳۵۱ با مریم حسین زاده که نقاش حرفهای بود ازدواج کرد.
محمد مختاری در روز پنجشنبه ۱۲ آذر ۱۳۷۷ پیش از غروب برای خرید از منزلش خارج شد و دیگر بازنگشت. فردای آن روز جسدی در اطراف کارخانه سیمان در نزدیکی تهران یافت شد و به پزشکی قانونی منتقل شد. روز ۱۹ آذرماه هویت جسد مشخص شد؛ محمد مختاری قربانی قتلهای زنجیرهای شده بود. قاتلانش او را با طناب خفه کرده بودند.
قتل او، محمدجعفر پوینده، داریوش فروهر و پروانه اسکندری، بخشی از ترورهای سیاسی بود که بعدها به قتلهای زنجیرهای معروف شد و مقامات وقت وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در بیانیهای اعتراف کردند که این قتلها به دست عوامل این وزارتخانه صورت گرفتهاست.
محمد مختاری ابتدا اشعار، مقالاتِ انتقادی و تحقیقاتش در مجلاتی، همچون نگین، خوشه و فردوسی منشر کرد و همزمان ترجمه مقاله طولانی جان آبدایک با عنوان «واقعگرایی و داستان بلند» را نیز انجام داد.
مختاری سالهای ۱۳۵۸ و ۱۳۵۹ را به تدریس اسطورهشناسی و ادبیات در دانشکده هنرهای دراماتیک گذراند که با انقلاب فرهنگی و پاکسازیِ دانشگاهها از اساتید غیر خودی کار او نیز در دانشگاه متوقف و در نهایت اخراج شد. با دستگیری او در سال ۶۱ کارش در بنیاد شاهنامه را هم از دست داد. پس از آزادی از زندان حکم انفصال دایم از خدمات دولتی برایش صادر شد. و تا سالها ممنوع الخروج بود.
برخی از آثار محمد مختاری:
• بر شانه فلات. تهران: توس، ۱۳۵۶.
• پنجاه و هفت. تهران: شباهنگ ، ۱۳۵۷.
• در وهم سندباد: (مجموعه شعر). تهران: انتشارات پیوند، ۱۳۵۸.
• سحابی خاکستری (۱۳۶۵–۱۳۷۰) و پانزده شعر از خیابان بزرگ (۱۳۶۵–۱۳۶۸
• حماسه در رمز و راز ملی. تهران: نشر قطره، ۱۳۶۸.
• اسطوره زال: تبلور تضاد و وحدت در حماسه ملی. تهران: نشر آگه، ۱۳۶۹.
• کینگ، مارین. مارینا تسوتایوا. تهران: کهکشان: دفتر ویراسته، ۱۳۷۳.
• درایور، سام. آنا آخماتووا. تهران: کهکشان: دفتر ویراسته، ۱۳۷۵.
• تراس، ویکتور. مایاکوفسکی. تهران: کهکشان: دفتر ویراسته، ۱۳۷۶.
• آرایش درونی (یک شعر بلند). تهران: توس ، ۱۳۷۸.
• وزن دنیا: مجموعه اشعار. تهران: توس، ۱۳۷۸.
• انسان در شعر معاصر، یا، (درک حضور دیگری): با تحلیل شعر نیما، شاملو، اخوان، فرخزاد. تهران: توس، ۱۳۷۸.
