بهورزهای کُنارک بعد از بچه ششم به «مهبیبی» گفته بودند: اگر دیگر بچه بیاوری، میمیری. گفته بودند: باید لولههایت را ببندی. اما مهبیبی ترسیده بود: بعدیها با فلاکت آمدند، با هشت ماه خونریزی. او هشت بچه دارد زیر چادرهای روستای «چادُران»، در شهرستان کُنارکِ سیستان و بلوچستان.
مهبیبی عقدکرده بود که حامله شد و هر بچه چند خط و چروک به چهرهاش اضافه کرد. همین هم شد که حالا زیر آفتاب تیز بلوچستان، آنجا که نه آبی دارد نه غذای کافی نه کاری برای گذران زندگی، میگوید دیگر بچه نمیخواهد. پاپس کشیدن از تولدِ یک جان تازه: «دلسیرم از زاییدن، شیر دادن، نان دادن.»
افسردگی سالهاست آمده رخنه کرده در جانِ مه بیبیِ ۴۰ ساله. مثل بسیاری از زنان زابل، هیرمند و قصرقند، زنان دشتستان، زنان عشایر اندیکا و ایذه و مسجدسلیمان که باید مدام بچه بیاورند.
زنانی اغلب محروم، با شکمهای بالاآمده، میروند پی «دارو و درمان» اما بهورزهای خانههای بهداشت، سر به پایین انداخته، ردشان میکنند. میگویند دستور آمده، دیگر وسیلهای نداریم، بروید داروخانه. و خیلیهایشان مثل مهبیبی پولی ندارند برای خریدن کاندوم.
در این گزارش به جمعآوری وسایل رایگان پیشگیری از بارداری از خانههای بهداشت در جهت افزایش جمعیت که زندگی بسیاری از زنان را در مناطق کمبرخوردار تحتتأثیر قرار داده، پرداخته شده؛ چند بهورز و پزشک که بیشتر در مناطق محروم خدمت میکنند به زنان امروز از این تاثیرها میگویند.
یکی از ماماها میگوید تمام آموزشهای پیشگیری از بارداری هم ممنوع شده: «حتی به ما گفته شده نباید عکس یا پوستری که درباره پیشگیری از بارداری به مردم آموزش میدهد بر دیوارهای مراکز درمانی و خانههای بهداشت باشد.»
این ماما میگوید بر اساس دستورالعمل وزارت بهداشت به آنها اعلام شده که به زنان بالای ۳۵ سال بگویند یک سال بعد از زایمان و به زنان زیر ۳۵ سال بگویند شش ماه بعد از زایمان باردار شوند.»
اما حامد برکاتی، مدیرکل دفتر سلامت جمعیت وزارت بهداشت در گفتگو با زنان امروز، معتقد است افزایش جمعیت با اقداماتی مثل ممنوع کردن ارائه رایگان وسایل پیشگیری از بارداری حاصل نخواهد شد.
«بعضی از زنانی که حالا به خانههای بهداشت میآیند تا شاید بتوانند کاری برای جلوگیری از بچهدار شدنشان بکنند از بارداریهای متوالی خستهاند.» این را بهورز خانۀ بهداشت دشتستان بوشهر میگوید.
میثم گنجعلی، پزشک زابلی، میگوید که میزان بارداری در سنین خیلی پایین و بالا در سیستان و بلوچستان زیاد است: «مثلاً مادرانی داریم که با ۱۸ سال سن زایمان چهارم یا پنجمشان را انجام میدهند، یا مادرانی ۱۲ ساله داریم.»
آنطور که بهورز یکی از روستاهای گیلان میگوید، پیش از ابلاغ دستورالعمل وزارت بهداشت به خانههای بهداشت، گروه سنی ۱۰ تا ۴۹ سال برای بارداری زنان در نظر گرفته شده بود، اما حالا گروه سنی ۱۰ تا ۵۴ سال برای بارداری اعلام شده است.
اما به گفته حامد برکاتی، سن باروری زنان بهلحاظ علمی ۱۵ تا ۴۹ سال است: «دستورالعمل این نیست که بگوییم برای ترویج بارداری سن ۱۰ سال در نظر گرفته شود. زنان ۱۰ تا ۵۴ سال گروهیاند که میشود به آنها مشاوره داد. هر کسی مراجعه کند و مشاوره بخواهد، به شرط اینکه متأهل باشد، به او مشاوره داده میشود.»
امیرحسین بانکیپور، رئیس کمیسیون ویژه جمعیت و تعالی خانواده مجلس، در گفتگو با زنان امروز، آمار روزانه سقط جنین را در ایران نزدیک به دوهزار مورد میداند، یعنی سالانه ۷۰۰ هزار مورد. به گفته او قانون جوانی جمعیت میخواهد جلوی این سقطها را بگیرد.
و یکی از ماماها که سالها در خانه بهداشت کار کرده میگوید هزینه سقط جنین بالاست: «قبلاً با ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان میشد سقط کرد، اما الان ۶ تا ۷ میلیون تومان هزینه میبرد. چون برای مطبها هم درباره سقط جنین جرمانگاری شده است، بسیاری از دکترها دیگر این کار را انجام نمیدهند.»
افروز صفاریفرد، معاون پیشگیری از معلولیتهای سازمان بهزیستی کشور، میگوید از سال ۱۳۹۲ تا سال ۱۳۹۹ حدود ۸ هزار نوزاد دارای معلولیت برای سقط درمانی ارجاع داده شدهاند و سالانه حدود ۶۰۰ یا ۷۰۰ مورد سقط درمانی انجام میشود و ممکن است با قانون جوانی جمعیت نشود همۀ اینها را به انجام رساند. بعد از مطرح شدن انتقادات به چند مادۀ این طرح قرار بود سازمان بهزیستی دربارۀ موضوع غربالگری وارد تعامل با نمایندهها شود اما این موضوع اتفاق نیفتاد. آنطور که افروز صفاریفرد میگوید، مقامات مافوق با این مذاکرات موافق نبوده اند.
مجله زنان امروز
