این امر نیازمند یک تحلیل راهبردی است .
در آنجا یک شخصیت محلیِ با اعتبار، با اتکاء اقتصادی به مردم (و نه حکومت)، شجاعت مدنی و یک نهاد و پایگاه ریشهدار سنتی (نمازجمعه) و یک جنبش خشونتپرهیز وجود دارد.
نیروهای مدرن جامعه ایران اما هنوز نهادهایی با آن استحکام و ریشههای عمیق (مثل احزاب، سندیکاها، نهادهای مدنی، دانشگاه و …)، ندارند.
مولوی در نماز جمعه اخیرش کاملترین حرفهایش را زد و گفت…
استاندار نظامی جدید راههای مختلف سرکوب را به صورت آزمون و خطا آغاز کرده است…
نیروهای مدرن جامعه نیز باید با درسگیری از فعال شدن همه ظرفیتهای سنت در زاهدان بتوانند عملکرد مشابهِ موفق و مستمری داشته باشند…
در زاهدان یک شخصیت مورد اعتماد محلی وجود دارد که در داخل و در کنار مردمش قرار دارد. همچنین دارای شجاعت مدنی است. او مدتی از اصلاح طلبان برای تغییر وضعیت مردم کمک خواست، و بعد هم از اصول گرایان ولی تغییر مهمی اتفاق نیفتاد. اتکای اصلی اقتصادی او نه به دولت و حکومت ایران (و نه دولتهای خارجی) بلکه به مردم خودش است.
در این منطقه همچنین مردم محلی، با باورهای اهل سنت، در اکثریت قرار دارند. آنها دارای یک نهاد و پایگاه سنتی هم به نام نماز جمعه هستند. در آنجا از همه «ظرفیتهای سنت» به نفع مردم استفاده میشود.
جنبش اعتراضی در آنجا خشونت پرهیز است و علیرغم اینکه حکومت با فریبکاری های متعدد (مثل انتشار ویدئوهای جعلی)، خواست القاء کند که مردم مسلحاند، موفق نشد.
«عدم خشونت» و «سلاح مظلومیت» در ایران از خشونت و آدمکشی اقتدارگرایان بُرندهتر و موثرتر است. همانطور که در زمان انقلاب معروف بود که خون بر شمشیر پیروز میشود اینک نیز جان بر گلوله پیروز خواهد شد.
جامعه مدنی سکولار بلوچستان نیز برخی نگاههای انتقادیاش را در پرانتز نگه داشته و به طور جدی از مولوی عبدالحمید حمایت میکند.
مولوی در نماز جمعه اخیرش کاملترین حرفهایش را زد. او گفت سفره های مردم نان ندارد و مردم گرفتارند. او افزود مردم آزادی میخواهند (کنار هم قرار دادن نان و آزادی بسیار مهم است). او همچنین گفت هر انسانی حقوق انسانی و شهروندی دارد، اعم از دیندار و بیدین؛ شیعه، سنی، بهایی و… (این موضع عبور از تنگ نظریهای شریعتمحور است). او همچنین گفت حاکمان قدرت مطلقه ندارند. پیامبر خدا نیز چنین نبود. حاکمان باید پاسخگوی مردم باشند. قوانین کشور باید عوض شود. و نهایتا گفت به جای دستگیری، شکنجه و اعدام به سخنان مردم گوش کنید.
بعد از کشتاردرمانی در زاهدان حالا استاندار را عوض کرده و یک سپاهی سرکوبگر را جایگزین کردهاند. او در مرحله اول با بگیر و ببند آغاز کرد. در طی این هفته بیش از صد نفر بازداشت شده اند. در روز برگزاری نمازجمعه هم خیلی از راه ها را بسته اند که مردم از اطراف و اکناف به نماز جمعه نروند. قدم بعدی هم احتمالا سرکوب وسیع نمازگزاران معترض پس از خروج از محل خواهد بود.
بعید است این روشها جواب بدهد و لقمه زاهدان در گلوی حکومت گیر کرده است. نه راه پس دارند و نه راه پیش!
گفتگوی رضا علیجانی با بیبیسی
https://t.me/rezaalijani41
