وضعیت اجتماعی ، سیاسی و اقتصادی در ایران به قدری وخامت بار و درد آور است که انسان فرصتی پیدا نمی کند تا نگاهی به اطراف بیاندازد و ببیند که در کشورهای همسایه چه می گذرد ، خصوصا کشورهایی که برای مردم ایران با اهمیت هستند و ترکیه یکی از مهم ترین آنها و در واقع به مثابه روزنه تنفسی مردم ایران است. در سال های اخیر تعداد خانه هایی که ایرانی ها در ترکیه خریده اند بیش ازهمه ملیت هاست طوری که سر و صدای خود ترک ها را هم در آورده است. با این وصف کانال های تلویزیونی ترکیه که راجع به نجات یک گربه در امریکا خبر تهیه می کنند سال هاست که راجع به وقایع وحشتناک و روزانه ایران سکوت کرده اند ، سکوتی که هژمونی حاکم به سردمداری اردوغان به دلیل نزدیکی های ایدئولوژیکی که با فاشیست های مذهبی حاکم بر ایران دارد به آنها تحمیل کرده است. امروزها ترکیه مشغول یک انتخابات جنجالی ریاست جمهوری است و نتیجه این انتخابات می تواند برای مردم ایران نیز حائز اهمیت باشد. اخیرا تحلیل هایی راجع به این انتخابات نوشته شده است که ناشی از کم اطلاعی از تحولات ترکیه و یا نوعی هبستگی با هژمونی حاکم است. به همین خاطر برای روشن گری از پشت پرده ” انتخابات ” تصمیم به نوشتن این مقاله کردم با این توضیح که من سال هاست که ارتباطات بسیار نزدیکی با ترکیه دارم و تحولات سیاسی و اجتماعی آنجا را مانند ایران دنبال می کنم.
سازماندهی انتخابات
– سازماندهی انتخابات ریاست جمهوری در ترکیه با مدرن ترین ابزارهای دیجیتال و درمجموع با کمترین اتفاقات و درگیری صورت گرفت طوری که پس از اتمام زمان ” رای گیری ” در ساعت ۷ غروب ، شمارش و ثبت آرا با سرعت شروع شد و در ۳ صبح روز دوشنبه ۱۵ ماه می یعنی درخلال ۸ ساعت ۹۰ درصد آرا شمارش شده بود. و این سازماندهی از نظر سرعت فوق العاده و حتی بهتر از کشورهای اروپای اتحادیه اروپا بود.
– تعداد شرکت کنندگان بسیار گسترده ( ۶۴۱۹۰۶۵۱ نفر ) تقریبا نزدیک به ۸۵ درصد واجدین شرایط رای دادن بود و نشان می داد که دو طیف عظیمی که در مقابل هم صف کشیده بودند ، به خوبی بسیج شده اند.
– کاندیدا های مخالفین نتایج انتخابات را بدون اعتراض پذیرفتند وعلیرغم اعتراضاتی بر سلامت آن صحه گذاشتند .
– انتخابات ریاست جمهوری با نتیجه ۲۷.۸ میلیون آرای اردوغان و ۲۴.۵۶م یلیون آرای قلیچلاراوغلو به دور دوم کشیده شد زیرا هیچکدام نتوانستند۵۰ درصد آرای شرکت کنندگان را کسب کنند.
پشت پرده انتخابات
– ترکیه در بالای جدول کشورهایی است که بیشترین تعداد خبرنگاران زندانی را دارد.
– تعداد بسیار زیادی از روشنفکران، نویسندگان ، حقوق دانان، سیاستمداران به دلایل واهی ارتباط با فتح الله گولن و یا ارتباط با پ- ک- ک در زندان هستند.
– بیش از ۹۰ درصد کانال های تلویزیونی خصوصا کانال های ملی ” تی ، آر، تی ” تماما به مثابه ابزار های تبلیغاتی اردغان به کار گرفته شده بودند و این در حالی بود که تنها کانال های ” فوکس ” ، ” سوز” و ” کانال خلق متعلق به حزب جمهوری خلق در اختیار مخالفین بود.
– اردغان برای تخریب رقیب اصلی خود ” قلیچلاراوغلو رهبر حزب جمهوری خلق تمام حریم ها را زیر پا گذاشت و این در حالیست که رقیبان هم از اینکه بهانه ای دست اردغان ندهند و هم از نظر رعایت پرنسیب های انتخاباتی این چنین رفتار انتخاباتی نداشتند.
وضعیت اقتصادی ترکیه در سال های اخیر به دلیل روابطی که اردوغان پس از تبدیل جمهوری پارلمانی به جمهوری ریاستی و به دست آوردن کامل قدرت سیاسی حاکم کرده به شدت به وخامت گراییده و ارزش برابری لیر ترکیه نسبت به دلار در خلال سه سال ۳۰۰ درصد کمتر شده. قیمت اجناس ضروری به شدت بالا رفته طوری که اقتصاد ترکیه در خلال یک سال با یک تورم ۷۰ درصدی مواجه شده و همین هم وخامت اوضاع اقتصادی مهم ترین ابزار تبلیغاتی کاندیدای ” ائتلاف ۶ حزب سیاسی” علیه اردوغان بود، اما اردوغان که در تخریب رقیبان خود و در فحاشی و اتهام زنی دست کمی از آخوند های حاکم بر ایران ندارد ، با اتکا به همه رسانه های تبلیغاتی گسترده و حساست هایی که در مردم ترکیه وجود دارد با زرنگی توانست توجه عمومی را از وضعیت وخامت بار اقتصادی به سمت ” ملی گرایی افراطی با محتوای مذهب عقب مانده ارتجاعی ” سوق دهد و با برانگیختن احساسات مذهبی و ناسیونالیستی بخش هایی از مردم ترکیه آنها را به سمت خود بکشاند .که نمونه های چند از آنها را ذکر می کنم :
– او مداوما در تبلیغات میدانی خود قلیچلار اوغلو را متهم به ارتباط با “پ-ک-ک ” می کرد که خون سربازان ترک را به زمین می ریزد و خود را قهرمان مقابله با پ-ک-ک نشان می داد و حتی در خلال تبلیغات انتخاباتی یک ویدئویی قلابی از هماهنگی نیروهای پ- ک- ک با قلیچلار اوغلو درست کرده بودند که توسط روس ها ساخته شده بود و موجب اعتراض قلیچلار اوغلو گردید.
– اردوغان در میدان های تبلیغی مداوما اعلام می کرد که رقیب او نماز نمی خواند و خود با مراجعه به مساجد برای نماز خواندن و به کار گرفتن امامان مساجد در سرتاسر کشور خودرا رهبری مسلمان و معتقد نشان می دهد تا توجه طیف معتقد به مذهب سنتی را از وضعیت وخامت بار اقتصادی منحرف کرده و شور مذهبی و ناسیونالیستی آنان را به غلیان در آورد. در این رابطه به قدری بی اخلاقی و پرنسیب های سیاسی را زیر پا گذاشت که رقبای انتخاباتی خودرا با این شعار که آنان می خواهند ( دگرباشان جنسی ) را آزاد بگذارند ، مورد حمله قرار داد، تا بتواند با تحریک احساسات مذهبی مردم آرای بیشتری را کسب کند
– کانال های تلویزیونی ملی ” تی – آر-تی ” که تماما در خدمت استراتژی تبلیغی اردوغان هستند با ساختن فیلم هایی از جنگ های عثمانی و جنگ های صلیبی که در آن ترک ها با شعار الله و اکبر و برای گسترش اسلام در کشورهای اروپایی شمشیر هایشان را به حرکت در می آورند نوعی از ناسیونالیزم افراطی ترکی را با مذهب ارتجاعی سنتی در هم آمیخته و ملاتی برای بقای اردوغان در قدرت می سازند.
– حرکت دیگری که در این راستا می توان مشاهده کرد ، تبدیل کلیسای ” آیا صوفیه در استانبول ” به مسجد است . کلیسایی که در زمان عثمانی ها به مسجد تبدیل شده بود وسلاتین عثمانی به هنگام رفتن به جنگ در آنجا نماز می خواندند . توسط ” کمال آتاتورک به موزه تبدیل شد اما در همین اواخر اردوغان آن را به مسجد تبدیل کرد و خودش هم اولین نماز خوان درآن مسجد بود. و این امرموجب بر انگیختن احساسات ناسیونالیستی ، مذهبی اقشار وسیع سنتی ترک شد.
– رقت انگیز ترین بخش این استراتژی اردوغان ، استفاده از این مسجد در انتخابات اخیر است که انتخابات را به جنگ استقلال تشبیه کرد که برای درهم شکستن دشمنانش همچون سلاطین عثمانی اما نه برای شکست لشکر های اورپایی بلکه برای شکست دادن رقبای انتخاباتی خود در آنجا نماز خواند.
– درجریان تبلیغات انتخاباتی اخیر، تقریبا تمامی نظر سنجی ها غالبیت قلیچلار اوغلو را نشان می داد ، اما به شکل حیرت آوری نتیجه تماما برعکس شد حتی در شهرهای بزرگی که در اثر زلزله کلا ویران شده اند ، مانند قهرمان ماراش ، هاتای و …. که مردم به شدت نسبت به دولت و تاخیر چند روزه اش در یاری کردن به کسانی که روزها زیر آورار ماندند و جان دادند، معترض بودند، اردوغان بیشترین رای و قلیچلار اوغلو کمترین رای را آورده است.
نتایج
– انتخابات ریاست جمهوری ترکیه با فرض اینکه در شمارش آرا و یا پر کردن صندوق ها هیچ تقلبی صورت نگرفته باشد، با این زمینه سازی ها و امکانات تبلیغی نابرابر یک انتخابات سالم نبود، به همین خاطر ” سازمان امنیت همکاری اتحادیه اروپا ꓳꓦꓢꓰ که از نزدیک این انتخابات را نظارت کرده است اعلام می کرد که انتخابات ترکیه ناسالم ، نا عادلانه و غیر دموکراتیک بوده است .
– نتایج انتخابات نشان می دهد که قلیچلار اوغلو درمناطقی رای اکثریت را کسب کرده که
۱- دارای فرهنگ مدرن هستند و نفوذ مذهب سنتی و ناسیونالیزم افراطی درآنجا ها کمتر است . این مناطق شهرهای بزرگ مانند استانبول آنکارا ، ازمیر ، آنتالیا و وکلا شهرهای توریستی کناره های دریای مدیترانه می باشند.
۲- در مناطقی که کردها و علوی ها زندگی می کنند. مانند دیاربکر و شهرهای جنوب شرقی برعکس اردوغان در شهرهای مرکزی ترکیه و کناره های دریای سیاه که اندیشه مذهب سنتی همراه با ناسیونالیزم افراطی ترکی غالبیت دارد آرای بیشتری آرا را کسب کرده است.
– امسال بیش از دو دهه از به قدرت رسیدن اردوغان می گذرد . او در سال های اول اقدامات سازنده بسیار زیادی انجام داد ، راه ها ، پل ها ، بیمارستان ها ، اتوبان ها ، فرودگاه ها ساخت بیمه عمومی را برقرار کرد و چهره ترکیه را کاملا عوض کرد. من ۲۷ سال پیش به ترکیه رفتم و با شهرهای گرد گرفته ، راه های خاکی پر پیچ و خم و خطرناک ، ماشین های کهنه با دود های غلیظ، اداراتی که بدون رشوه کارت را انجام نمی دادند مواجه بودم، اما امروز چهره آن به کلی عوض شده اما به لحاظ سیاسی ما شاهد عقب گرد هستیم، روشنفکران و نویسندگان و خبرنگاران زیادی در زندان هستند، تعداد بسیار زیادی مجبور به کوچ شده اند مذهب در دستان اردوغان به ابزاری برای سرکوب ، برای ماندن در قدرت به هر بهایی تبدیل شده است و موجب فساد های مالی گسترده ای گردیده است و وضعیت اقتصادی را به بحران در بحران کشانده است. موج این سرکوب ها همراه با مالی فساد گسترده مالی این بیم را در وی بوجود آورده که به محض به زیر کشیده شدن از قدرت پرونده های زیادی علیه وی باز شود و اسرار پنهان آشکار شود، لذا بیم از آینده نیز او را مجبور کرده تا به هر بهایی هم که شده بر سر قدرت بماند که نتیجه قانون مند این پروسه این است که او روز به روز در این باتلاق فرو خواهد رفت تا غرق شود . ای کاش او پس از اقدامات دو دوره اول ریاست جمهوری از قدرت کناره گیری می کرد و فرصتی به رقیبان خود می داد تا مردم بتوانند مدیریت او را با مدیریت رقیبانش مقایسه کنند و این احتمال وجود داشت که مجددا انتخاب شود.که هم نام نیک اش در تاریخ ترکیه باقی می ماند و هم ارزش اقدامات خوبی که در سال های اول حضور وی در قدرت سیاسی انجام داد.
کانال نویسنده
۱۶ ماه می ۲۰۲۳
